Kapsam ve Tanımlarla İlgili Açıklamalar

Kararnamenin 3. Maddesinde kararnamede geçen; idare, ihale, iş, iş kalemi, yıl, teklif yılı, uygulama yılı, rayiç, analiz, teklif analiz, birim fiyat, teklif birim fiyat, tavan birim fiyat, tavan keşif bedeli, sözleşme birim fiyatı, uygulama yılı birim fiyatı, fiyat farkı, sanayi ürünü, imalat sanayi, sanayici, sanayici müteahhit, madde ve maliyet analizi kavramları, metinde ifade ettikleri anlamı belirtir şekilde tanımlanmıştır.

Bu tanımlardan "İdare" ve "iş" kavramlarına ilişkin olanlar, kararnamenin kapsamını belirlemektedir. Zira "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. Maddede "Bu Esasların amacı, Kamu sektörüne dahil idarelerin, ihalesi yapılmış ve yapılacak işlerinde ihale usul ve şekillerine göre, fiyat farkı hesabında uygulanacakları esasları tespit etmektedir ..." denilmektedir.

"İdare" tanımı kararnamede,

"a) İdare, kamu sektörüne dahil genel ve katma bütçeli daireler, kamu iktisadi kuruluş ve teşebbüsleri, il özel idareleri, belediyeler, döner sermayeler, ofis, banka, fon, birlik, sandık gibi her türlü kamu kurum ve kuruluşları ile özel kanunlarla veya kanunların verdiği yetki ile kurulmuş bulunan tüzel kişilikli kurum ve kuruluşları ve burada sayılanların bir kısmının iştiraki ile kurulmuş bulunan tüzel kişiliğe sahip kuruluşları." İfade edecek şekilde yapılmıştır.

Yukarıdaki tanıma giren kuruluşların "iş" tanımına giren yapım ve hizmetlerinde 88/13181 sayılı kararnameye uymaları zorunludur. Bununla birlikte, yukarıdaki tanıma görmeyen bazı kuruluşların gerek önceki 8/2574 sayılı Kararnameye gerek yeni kararnameye göre ihale yaptıkları ve fiyat farkı hesabında bu kararnameleri uyguladıkları görülmektedir. Şartnamelerinde 8/2574 sayılı Kararnameye göre fiyat farkı ödeneceği yolunda hüküm olan ancak, 88/13181 sayılı Kararnamedeki "İdare" tanımına girmeyen kuruluşlar veya kişiler için böyle bir şartname hükmü tamamen akdi bir ilişkiden ibarettir. Yeni fiyat farkı esaslarının, müteahhidin talebi üzerine iş sahibi tarafından kabul şartı aranmaksızın bu işlere uygulanması mümkün değildir. Ancak iki tarafın kabulü halinde bu işlerde 88/13181 sayılı kararname esasları uygulanabilir.

Kararnamenin 3. Maddesinde "iş"; her türlü inşaat, onarım, montaj ve bunlarla ilgili taşımaları, ihzaratı, etüt, proje, mühendislik ve müşavirlik hizmetlerini, ifade edecek şekilde tanımlanmıştır.

"İdare" ve "İş" tanımları ile ilgili olarak, 12 Kasım 1988 tarih ve 19987 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı açıklamasında;

"1 - Kamu kuruluşu olan bankalardan veya fonlardan veya birliklerden kredi alan kooperatifler 3. Maddedeki "İdare" tanımına girmemektedir. Kamu kuruluşu olan bankalara, fonlara veya birliklere karşı doğrudan iş taahhüdünde bulunanlar ise bu Kararname uygulamasına tabi olmaktadır.

Bu esaslar, 2. Maddede uyarınca, "idareler" için bağlayıcıdır. Bununla beraber "idare" tanımına girmeyenlerin, mesela kooperatiflerin istekleri halinde bu Kararnamenin hükümlerini kısmen veya tamamen uygulamaları mümkündür.

2 - 3 e fıkrasındaki "İş" tarifine alım işleri girmemektedir."

Denilmektedir.

88/13181 sayılı Fiyat Farkı Kararnamesinin kapsamını belirleyen bazı hükümler, Kararnamenin 15 ve 16. maddelerinde yer almaktadır.

Kararnamenin 15. Maddesinde, bu kararname ile belirlenen esaslar dışında ihale ve sözleşme yapılabilmesinin şartları tespit edilmiştir. İdareler, işlerin özelliği, yapım şartları ve teknolojisi gereği kararname esasları dışında ihale yapılması gereken hallerde ilgili Bakan 'ın onayını almak zorunda tutulmuşlardır. Maddede "Bakanlık" değil, "Bakan" denilmesi nedeniyle bizzat ilgili bakanca onaylanmış bir olur ile, ihalede 88/13181 sayılı Kararname ile tespit edilen esasların uygulanmayacağı karara bağlanacak ve aynı olurda hangi esaslar dairesinde fiyat farkı uygulaması yapılacağı gösterilecektir.

Kararnamenin 16. Maddesinde, 88/13181 sayılı Kararname ile tespit bentlerinde yazılı istisnalar arasında bulunup bulunmadığı öncelikle incelenecektir.

Kararnamenin "İhale Durumuna Göre Uygulama" başlıklı 17. Ve "Saklı Hükümler" başlıklı 18. Maddelerinde, bu esasların yürürlüğe girmesinden önce ihale edilmiş işlerde yeni kararnameye uyum sağlanması ile ilgili hususlar yer almaktadır. Geçiş dönemine ilişkin bu tespitlerin açıklanmasına bu kitapta gerek görülmemiştir.