Makine Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi

1.Bölüm : Genel Esaslar

1 - BİRİM FİYATLARLA İLGİLİ HUSUSLAR :

1.1 - Tesisat işleri birim fiyatları esas itibariyle iki ana gruptan teşekkül eder. Bunlar malzeme işyeri bedeli ve montaj bedelidir. Montajlı birim fiyat bunların ikisinin toplamından teşekkül eder.

1.2 - Malzeme işyeri bedeli birim fiyat tarifinde fiyata dahil olduğu bildirilen malzemenin işyerinde ihzar edilmiş durumda ve yüklenici kârı ile genel masraflar dahil bedelidir. Hesaplanmış şekli şöyledir: [(Malzeme piyasa bedeli) x (1 + tahmil, tahliye, nakliye ve sigortaları yüzdesi)] x (1+ Müteahhit kârı ve genel masraf).

Malzeme B.F.T.’ne uygun olarak tek veya çok kalemden müteşekkil olabilir; tahmil, tahliye, nakliye ve sigortaları bunların toplamı için olan değerdir. Malzemenin imal edildiği yerde yapılacak imalât kontrol ve denemelerinin yapılması için gerekli masraflar da malzemenin satın alma bedeline dahildir.

1.3. - Montaj bedeline şunlar dahildir;

1.3.1 - Montaj için gerekli insan ve makine işçiliği (sigorta dahil) ile teknik şartnamede belirtilen temizlenip işletmeye hazırlama, ayarlama, deneme, işletme personelini yetiştirme v.b. hizmetler.

1 .3.2 - İşyeri taşımaları fire sigorta.

1 .3.3. - Montaj için gerekli malzeme (Kullanma yerindeki fiyat).

1 .3.4. - Müteahhit kârı ve genel masraf (% 25).

1.4. - Birim fiyatla ihale edilecek olan bir işe ait keşifteki birim fiyatlar 1.1; 1.2 ve 1.3 üncü maddelerde açıklanan malzeme işyeri bedelini, montaj bedelini ve bu iki ana gruba ait yüklenici kârı ve genel masrafı ihtiva etmektedir. Şantiye için, umumi sigortalar için, makine takım ve avadanlıkların temini ve kullanılması için vergi, resim, işletme harcı v.b. için yapılacak harcamalar ve Madde 1.5 de açıklanmış olan harcamalar genel masraflar arasındadır. Ancak birim fiyat tarifinde bahsi olmayan ve montaj malzemesi olarak sayılamayacak malzeme ve mamûller birim fiyatın dışında kabul edileceklerdir.

İşletme için gerekli açma veya bağlama depozitoları ile tüp v.b. cihaz depozitoları; idare adına yatırılacak, alınacak makbuz karşılığı idarece ödenecek ve makbuzlar idareye verilecektir.

1.5 - İdarece onanmış olan projelerin dışında; yüklenici tarafından gerek bir yanlışlığın düzeltilmesi gerek bir eksikliğin tamamlanması için ve gerekse daha ekonomik bulunup idareye teklif edilecek değişiklikler için hazırlanacak tadilât projelerinin ve Teknik şartnamede belirtilen yerleştirme (montaj) detaylarının, imalât projelerinin, otomatik kontrol ve elektrik bağlantı şemalarının, tanıtma, işletme ve bakım el kitabının (tarifnamenin) hazırlanması için gerekecek masraflara ve teknik şartnamede belirtilmiş olup birim fiyat tariflerinde yer almamış olan sorumluluk ve yükümlülüklere karşılık Yükleniciye hiçbir ilâve ödeme yapılmayacaktır. Bunların gerektireceği harcamalar da yüklenicinin genel masrafları içerisinde kabul edilmiştir.

1.6. - Birim fiyata esas alınan malzeme, işçilik, nakliye, sigorta, vergi, rüsum, çeşitli sorumluluk ve yükümlülüklerin her işte değişik miktarlarda ve nispetlerde olacağı ve bu değişiklik etkenlerinin herhangi bir işyeri için değerlendirilmesine imkân bulunamayacağı için sözleşme eklerini tetkik eden yüklenicinin teklif fiyatlarını belirtirken bütün bu etkenleri gözönüne aldığı ve teklif fiyatlarıyla sözleşmede belirtilmiş işi yapmayı uygun bulduğu kabul edilecektir.

2 - ÖDEMELER VE KESİNTİLER :

2.1 - Madde 1 de tarif edilen beher montajlı birim fiyata dahil bütün hizmetlerin yapılması halinde o işe ait montajlı birim fiyat sözleşme esasları dahilinde ödenir.

2.2 - Montajın yapılması fakat ihalenin tasfiyesi sebebiyle; deneme, çalıştırma, ayarlama ve işlemleri personelinin eğitimi hizmetlerinin yapılamaması halinde montaj bedelinin %50'si; yalnız işletme personelinin eğitim hizmetinin yapılmaması halinde %20 si; yüklenici hakedişinden kesilecektir. Ancak kabul sırasında bunların yapılamamasında şartnamelerde ve mukavelede belirtilen yükümlülükleri muvacehesinde yüklenicinin su-i taksiri yoksa bu kesinti yapılmaz.

2.3. - İşin tasfiyesi halinde; ihzar edilmiş fakat montajı yapılamamış olan cihazlara şantiye imkânlarıyla çalıştırma, deneme ve muayeneleri yapıldıktan sonra, montajlı birim fiyatından, montaj bedeli düşüldüğünde, kalan montajsız fiyat sözleşme esasları dahilinde ödenecektir. Herhangi bir cihaz, muhtelif armatürleri ve (veya) aksesuarı ile birlikte (Meselâ hidroforda seviye göstergesi, basınç şalteri, emniyet ventili ile birlikte) fiyatlandırılmışsa çalıştırma, deneme ve muayenelerde bunlar monte edilmiş, birlikte çalışır halde olacaktır.

2.4 - Bir birim fiyata dahil malzeme ve mamuller birkaç ana kalemden veya bir ana mamul ve aksesuarından oluşmuş ise ve bu birim fiyata ait analiz mevcut değilse şantiyede ihzar edilmiş fakat monte edilememiş bazı mamul veya aksesuarının fesih hesaplarında değerlendirilmesi için şu metot takip edilecektir:

2.4.1 - Montajlı birim fiyattan montaj bedeli çıkarıldıktan sonra bulunan işyeri bedeli, Birim Fiyat Tarifinde mevcut bütün kalemler arasında bu kalemlerin mahalli piyasa fiyatlarıyla orantılı olarak taksim edilecek, bu kalemlerin birbirlerine montajı için de bir bedel düşünülüp hesaba ithal edilmiş olacaktır. Piyasa fiyatının tespitinde bir cinsten mamul için meselâ hidroforun seviye göstergesi için birim fiyat tarifi ve şartnamelere uyan birkaç markanın fiyatının ortalaması alınacaktır.

2.4.2. - İhzar edilmesi için gerekli evsafı haizse, malzeme veya mamule, Madde 2.4.1 de tarif edilen hesaba göre, bulunan bedel sözleşme esasları dahilinde ödenecektir.

2.4,3 - Monte edilmemiş boru tespit malzemesi için (kelepçe, askı v.b. için civata saplama ve tezgâh işçiliğine tabii tutulmuş olanlar hariç) kaynaklı demir imalât bedelinden montaj bedeli düşülerek bulunacak montajsız birim fiyat ödenecek; eklenti ve bağlantı parçaları (civata, saplama. dirsek, manşon, T, Rakor v.b.) için ise buna %100 zam yapılarak bulunacak bedel, beher kilogramına sözleşme esasları dahilinde ödenecektir. St 35.8; St 37.2 veya St 42.2 malzeme için bu bedele Birim Fiyatında belirtilen zam uygulanacaktır. Döküm eklenti parçaları (pik boru eklenti parçaları) için döküm İmalât İşlerinden bulunacak montajsız birim fiyat % 50 zamlı olarak uygulanacaktır.

Asbestli çimento ve plâstik boru eklenti parçalarının mufsuz boyu boru boyuna eklenecek ve montaj bedeli düşüldükten sonra bulunacak montajsız fiyatla bu boy çarpılıp bulunacak bedele montaj malzemesi %’si de ilâve edilecektir.

2.4.4 - İhzar edilmesi esnasında görülememiş bir kusuru veya eksikliği fesih esnasında görülürse veya şantiyede idareye teslim etmeden evvel malzeme veya mamulde bir hasar veya korozyon meydana gelmişse; bu kusur, hasar veya korozyon mamulün bu haliyle kullanılmasında bir sakınca meydana getirmiyorsa fesih heyeti tarafından uygun bulunacak nefaset bedeli, yüklenicinin son istihkakından kesilecektir. Mamulün bu haliyle kullanılması imkansızsa bu mamul veya malzeme ihzarattan düşülerek yükleniciye iade edilecektir.

3 - SÖKÜM BEDELLERİ :

3.1 - Her çeşit cihaz, armatür, boru vb, tesisat malzeme ve mamullerinin beherinin söküm bedeli olarak birim fiyat listelerinde bunlar için belirtilmiş olan montaj bedelinin %50’si sözleşme esasları dahilinde ödenecektir.

3.2 - Söküm esnasında vukua gelecek hasar, ziyan vb. sorumluluk ve yükümlülükler de yükleniciye aittir.

3.3. - Söküm bedeli; sökülme için gerekli, işçilik, makine işçiliği, malzeme, sökülenlerin kontrolün göstereceği yerde istifi için şantiye içi nakliye ve koruyucu bakım bedelleriyle yüklenici kârı ve genel masraflarını ihtiva etmektedir.

4 - İHZARAT :

4.1 - Herhangi bir birim fiyat tarifinde fiyata dahil olan bütün malzeme ve mamuller (montaj malzemesi hariç) imal edildiği yerde yapılması gerekli muayene ve denemelerin yapılmış olduğu belgelenmişse; monte edilmesine mani bir hasar veya kusuru yoksa ve şantiye içerisinde kontrolün uygun bulacağı bir yerde ve durumda depolanmışsa ihzarat bedelini hak etmiş kabul edilecektir. İmal edildiği yerde yapılması gerekli muayene ve denemelerin yapılmış olduğu: T.S.E. garanti damgasını taşıması veya kalite belgesini haiz olduğunun belgelenmesi ve (veya) imalât kontrolünün yapıldığına dair kontrol kartını taşımasıyla belirtilmiş olacaktır.

Not : Tasfiye işleri de mukavelenin feshi gibi düşünüldüğünden burada sadece fesih deyimi kullanılmıştır. Tasfiye işlerinde de bu hesaplar aynı şekilde yapılacaktır.

4.2. - İşin 1.keşfinde bulunmayan bir malzeme veya mamul yeni imalât oluru alınmadan ihzar edilemeyecektir. Edilmiş ise ihzarat bedeli ödenmeyecektir.

4.3. - İşin 1.keşfinde bulunan bir malzeme veya mamulün keşifte bulunan miktarından fazlası (4.5 maddesi hariç) ihzar edilmeyecektir. Onanlı projesine göre gerekecek fazla miktarı projeye uygun mukayeseli keşif onandıktan sonra ihzar edilecek ve bundan sonra ihzarat bedeli ödenecektir.

4.4. - Diş açma v.b. tezgâh işçiliğine tabi tutulmamış olan boru tespit malzemesi için kaynaklı demir imalât ihzarat bedeli; boru bağlantı parçaları cıvata, somun v.b. için ise demir ihzarat bedeline %100 zam yapılarak ağırlığına göre ihzarat bedeli ödenecektir. Döküm eklenti parçalarına demir döküm imalât işlerinde verilen ihzarat bedeline %50 zam yapılacak ve ihzarat bedeli ödenecektir.

4.5 - Saç, boru, galvanizli saç v.b. malzeme keşifteki miktarından %10'a kadar fazla ihzar edilir ve ihzarat bedeli ödenir.

5 - ÖLÇMELER:

5.1. - Genel Esaslar :

5.1.1. - Montajlı birim fiyatın tanımlanmasında ve ölçülmesinde esas alınan ölçme birimi; montaj ve söküm bedelinin tanımlanmasında ve ölçülmesinde de esas alınacaktır.

5.1.2 - Bu bahiste ölçümler ele alınmıştır. Ölçülen miktarların fiyatlandırılma ve ödenmesinde 1., 2., 3. ve 4. maddeler esas alınacaktır.

5.2. - Adet (Ad.); Grup (Grp); Takım (Tk):

5.2.1 - İstenilen hizmeti (fonksiyonu) yerine getirmek için kullanılan bir ana mamul ve ya malzemeden; bir ana mamul ve aksesuarlarından veya birbirini tamamlayan birkaç ana mamul ve aksesuarından veya birbirini tamamlayan birkaç ana mamulden müteşekkil donatım elemanı veya elemanlarının veya hizmetlerinin adet veya grup veya takım olarak tanımlanmaları ve ölçülmeleri fiyatlandırmada esas alınmıştır. Bir adetin veya grubun veya takımın içerisinde bulunması gereken donatım elemanının veya elemanlarının özellikleri, miktarları, birim fiyatı açıklanmıştır.

Montaj sırasında gerekecek malzeme veya mamuller, (bunlar birim fiyat tarifinde malzeme olarak sayılmamıştır) montaj bedeline dahildirler.

5.2.2 - Montaj malzemesinin dışındaki bütün malzeme ve mamullerden, birim fiyat tarifinde belirtilen miktar ve özellikte (meselâ boylerde 1 Ad. emniyet ventili, 1 Ad. termometresi, 1 Ad. Boyalı tecritli tankı monte edilmiş durumda ısıtıcısı) ihzar edilmişse birim miktar ihzar edildiği kabul edilecektir.

5.2.3 - Madde 5.2.2 ye uygun olarak tespit edilen ihzarat miktarı, montajlı miktarın aynı olacaktır. Fesih halinde kısmen monte edilmiş kısmen ihzarata kalmışsa, bu iki miktarın toplamı ihzar edilen miktarın aynı olacaktır. Adetle ölçümlerde fire bahis konusu değildir.

5.3 - Metre (Mt.) :

5.3.1 - Bazı birim fiyat tariflerinde belirtilen malzeme, mamul veya hizmetlerin boyları ile tanımlanmaları ve ölçülmeleri fiyatlandırmada esas alınmıştır.

5.3.2 - Montajı yapılmış malzeme ve mamulün ölçümleri boru ekseninden yapılacak, boruyla birleşmelerde eksene kadar devam edecektir. Montaj malzemesinin boyları da monte edilmiş durumda birlikte ölçülecektir. Vana ve cihaz boyları çıkarılacaktır.

5.3.3 - İhzar edilmiş malzeme veya mamulün ölçülmesinde fire düşünülmez. İdarece kabul edilen fire montaj bedeline ithal edilmiştir. İhzar edilmiş malzeme veya mamul boyu monte edildiğinde bir miktar azalırsa da bu eksilen miktar montaj bedelinde hesaba katılan fire ile karşılanmış olur.

5.3.4 - Fesih halinde monte edilmiş miktar madde 5.3.2 ye uygun olarak ölçülecek, monte edilmemiş miktar ise Madde 5.3.3 e uygun olarak ihzarat gibi ölçülecektir.

5.4 - Metrekare (M²):

5.4.1 - Bazı birim fiyat tariflerinde belirtilen malzeme mamul veya hizmetlerin alanları ile tanımlanmaları ve ölçülmeleri fiyatlandırmada esas alınmıştır.

5.4.2 - Yarı mamul olarak ihzar edilip şantiyede nihai şekline getirilen ısı izolasyonu, havalandırma kanalları v.b. işlerin beher m² si için gerekli bütün malzeme ve (veya) yarı mamulün ihzar edilmesi halinde 1 m² ihzarat yapılmış kabul edilir. Boru tecritlerinde prefabrike olanlar hariç m² olarak tecrit fiyatlarından istifade edilir. Fire, montaj bedelinde dikkate alınmıştır.

5.4.3 - İmalât projesine uygun olarak mamul halde ihzar edilenlerde ihzarat ve monte edilmiş durumlarda ölçüm değişmez. Onanlı imalât projesindeki alan ölçümde esas alınır. Isıtıcılarda ve serpantinlerde bu alan dış yüzünün alanıdır. Isıtıcılarda dış yüzün ölçülmesinde boru dış yüzü ile kanat iki yan yüzünün alanlarının toplamı alınacaktır. Spiral kanat sarımında; boyu olarak (spiral adedi x kanat dış çapı x p + boru boyu) alınacaktır. Bu boy, kanat eniyle çarpılıp iki katı alınarak, kanat ısıtma alanı bulunacaktır.

5.4.4 - Korozyona karşı izolasyon, boya v.b. hizmetlerde ihzarat ölçümü düşünülmez. Çünkü ihzarat verilmez.

5.4.5 - Tamamlanmış tecrit ve boya işlerinde tecrit edilen veya boyanan yüzün alanı ölçüme esas alınır. Radyatörlerde, kazanlarda ve boru ısıtıcılarda bu alan kabul edilen ısıtma alanıdır. Hava kanallarının tecridinde kanal alanı esas alınacaktır.

5.4.6 - Panjur, tel kafes, jaluzi gibi mamullerin içten içe hava geçiş alanı (kanat ve tel alanları düşülmez) ölçüme esas alınacaktır.

5.4.7 - Havalandırma santralleri ve konvektör muhafazalarında alan hesabı dış yüzün ana ebatlarından yapılır. Delikler veya kanal bağlantıları alandan düşülmez kapak v.b. katlı kısımlar için bir ilâve yapılmaz. Kontrol kapağı damper v.b. imalâtın bedeli ayrıca ödenir.

5.4.8 - Kuzinelerde üst tablanın alanı ölçümde esastır. Korkuluk boruları dışta kalacaktır.

5.4.9 - Davlumbazlarda en büyük yatay kesit alanı ölçümde esas alınacaktır.

5.4.10 - Kazanların ısıtma alanının ölçümünde; diğer tarafında su bulunan, sıcak gazların yaladığı saç ve boru yüzeyleri ısıtma alanına dahil edilecektir.

5.5 - Metreküp (M³):

5.5.1 - Bazı birim fiyat tariflerinde belirtilen malzemenin hacmiyle tanımlanması ve ölçülmesi fiyatlandırılmasında esas alınmıştır.

5.5.2 - Bu malzemenin ihzaratında ihzar edilen miktardan fire düşülmeyecektir. İdarece kabul edilen fire montaj bedeline ithal edilmiştir.

5.5.3 - Monte edilmiş malzemenin ölçülmesinde; monte edilmiş haldeki miktarı esas alınacaktır.

5.6 - Kilogram (Kg.) :

5.6.1 - Tanımlama ve ölçülmede Kg. olarak ağırlık esas alınmıştır. Diğer hususlarda 5.5.1; 5.5.2 ve 5.5.3 aynen geçerlidir. 

6 - PROJELER :

6.1 - İdarece verilen projeler umumiyetle tatbik edilecek muhtelif sistemlerin umumi yerleştirmelerini ve tip detaylarını ihtiva etmektedir. İdarenin yazılı muvafakatı alınmadan bu projelerde hiçbir değişiklik yapılmayacaktır.

6.2 - Şartname eki olarak verilen tip detaylara aynı veya benzeri tatbikata uyulacaktır.

6.3 - Yüklenici: Projeleri tetkik ederek gerek kanun, tüzük ve yönetmelikler ve mahalli usul ve kaideler yönünden gerek mecburi veya ihtiyari uygulamalı standartlar yönünden gerek imalât ve montaj tekniği yönünden ve gerekse tesis veya işletme ekonomisi yönlerinden zaruri veya faydalı bulacağı bütün tadilâtı ana hatlarıyla bir öneri raporuyla idareye yazıyla bildirecek, idare bu raporu tamamen veya kısmen veya tadilen onadığı takdirde onanmış olan esaslar dahilinde tadilât projelerini hazırlayarak idareye onanmak üzere verecektir. Yüklenici ve İdarece gerekli görülecek tadilât projeleri için herhangi bir bedel ödenmez. Bu bedel genel masraflar meyanındadır. Tetkikin kifayetsizliği nedeniyle (projeler onanmış olsa da) doğacak sorumluluk yükleniciye ait olacak ve meydana gelecek hasarı yüklenici bedelsiz olarak karşılayacaktır.

6.4 - Yüklenici her çeşit projelerin hazırlanmasında Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Makine Mühendisliği Proje Düzenleme Esasları kitabına uymak zorundadır.

6.5 - İdare gerekirse, bir işin projesini mukavelesinde belirtmek suretiyle yükleniciye yaptırabilir. Bu takdirde keşfinde bu işi için gösterilen bedelin, ihale tenzilâtı düşüldükten sonra kalan kısmı, yükleniciye ödenir.

6.6 - İdare gerekirse mukavelesinde belirtmek suretiyle işin tesisat projelerini bedel vermeksizin yükleniciye yaptırabilir. Bu takdirde yüklenicinin yapacağı proje masrafları genel masraflardan addedilecektir.

7 - STANDARTLAR :

7.1 - Bazı malzemeler veya özellikleri değişik milli veya milletlerarası standartlara atıf yapılarak tarif edilmişledir. Bunlar öncelikle Türk Standartları, daha sonra İdarece kabul edilecek milletler arası ilgili standartlardır.

7.2 - Bu özellikler verilmiş olan standardın ihalenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan en son baskılısının tümüyle veya verilmiş madde veya tablo numarasıyla belirlenmişlerdir.

7.3 - Bu şartnamede ve birim fiyat tariflerinde belirtilmemiş olsa dahi yürürlüğe girmiş Türk standardı bulunan malzemeler, denemeler, imalât usulleri vb. hususlar bu standarda uygun olacaklardır.

8 - HERHANGİ BİR MALZEMENİN YERİNE KULLANILACAK MALZEMELER :

8.1 - Bütün malzemeler şartnamelerde belirtilen icaplara ve Türk Standartlarına uygun olanlarından ihzar edileceklerdir. Türk standardı bulunmayan malzeme ve mamuller İdarece kabul edilecek milletlerarası bir standarda uygun olacaklardır. İthâl malı olanlardan kalite belgesi aranmayacak prospektüsünün onanmasıyla yetinilecektir.

8.2 - Şartnamelerde özellikleri belirtilen malzemelerden ilk keşifte bulunan miktar kadarı piyasada bulunamadığı takdirde yüklenici bundan daha iyi evsaf ve kapasitede olan ve yerine kullanılabilir bir malzemeyi İdarenin yazılı muvafakatını alarak monte edecek ve bunun için idareden ilâve bir bedel talep etmeyecektir.

8.3 - Bazı malzeme ve mamullerin kalite belgesini haiz olması veya TSE garanti damgasını taşıması şartıyla tesiste kullanılabileceği birim fiyat tariflerinde belirtilmiş ayrıca bunların listesi bu hususta açıklayıcı malumatla birlikte şartnameye eklenmiştir. Bu liste dışında kalan malzeme veya mamullerin İdarece beğenilenleri kullanılacak; idare beğeneceği malzeme veya mamulü; prospektüs katalog veya imalât projesini onayarak belirtecek, bazılarından birden fazla markanın prospektüsünün getirilmesi de idarece talep edilebilecektir.

9 - ÇALIŞAN SİSTEMLERİN KAPATILMASI VEYA DURDURULMASI İHTİYAÇLARI VE BAĞLANTI MÜSAADESİ :

9.1 - Yükümlülüğün yerine getirilmesi esnasında kısmi bir sistemin montajı veya diğer çalışan bir sisteme bağlanması için çalışan bir (elektrik, buhar, pis su v.b.) sistemin durdurulması gerekiyorsa, bu husus kapatılma müddeti de belirtilmek şartıyla en az beş gün evvelden idareye yazıyla bildirilecek ve bağlantının yapılması hususunda idareden yazılı müsaade alınacaktır.

10 - TEMİZLEME VE AYARLAR :

10.1 - Bütün cihazlar işletmeye devredilmeden evvel tamamen temizlenmiş olacaktır. Boyanmış, kaplanmış veya parlatılmış yüzeyler hasar görmüşse eski durumuna getirilecek ve bütün donanım kabul edilebilecek durumda olacaktır. Sistemler her türlü ayarları yapılmış. projelerde ve şartnamelerde belirtilmiş olan fonksiyonlarını tam olarak yerine getirir vaziyette teslim edileceklerdir.

11 - DENEMELER :

11.1 - Bütün boru donanımı ve teçhizat şartnamenin ilgili kısımlarında belirtilmiş olan denemelere tabi tutulmuş olacaklardır. Denemeler için gerekli bilcümle cihaz, malzeme ve hizmetler (elektrik, su yakıt, işçilik v.b.) mukavelede aksi belirtilmemişse yüklenici tarafından temin edilecek ve bunlar için hiçbir ilâve ödeme yapılmayacaktır.

11.2 - Tesisin denemelere hazır olduğu daha evvel yazıyla idareye bildirilecek ve denemede kimlerin bulunacağı ve deneme günü idarece tayin edilecektir.

11.3 - Umumiyetle basınç denemesi cihazlar bağlanmadan evvel yalnız boru donanımına uygulanacak, hiçbir şekilde boru donanımı cihazlar veya armatürler, şartnamelerin veya ilgili standartların tayin ettiği veya belirttiği dayanma sınırlarının üzerinde bir basınca maruz bırakılmayacaklardır.

11.4 - Denemelerde ortaya çıkacak bütün hatalar derhal tamir edilecek veya parçalar değiştirilecek ve deneme, kontrol heyetinin kabul edeceği hale gelinceye kadar tekrar edilecek, idarece bunlar için hiçbir ilâve ödeme yapılmayacaktır.

11.5 - Denemede bir hasar meydana gelirse derhal tamir edilecek hasar gören parça veya cihaz değiştirilecek ve kontrol heyetinin beğeneceği hale getirilecektir.

11.6 - Denemeler heyetin tam kanaat sahibi olmasına kadar devam edecektir. Fakat hiçbir suretle her kısım için o kısmın deneme bahsinde belirtilmiş olan müddetten kısa olmayacaktır.

12 - ÇALIŞMALARIN KOORDİNE EDİLMESİ :

12.1 - Betonarme strüktürün, bölmelerin, duvarların yapılması hususları ihalenin diğer şartnamelerine göre yapılacaktır. Ancak yüklenici bu kısımların yapımı sırasında tesisat donanımı için gerekecek boru kılıflarını, bacaları, pencereleri ve açıklıkları gerekli noktalarda eksiksiz hazırlatmak zorundadır.

12.2 - Yüklenici değişik işlerin yapımını deruhte edecek işçi ve ustaları işi mükemmel ve beğenilecek özellikte yapacak, bu işte kâfi bilgiye sahip olanlardan seçecek ve yapacağı işin gerektirdiği bilgi ve teçhizatı temin edecektir.

12.3 - İdarenin beğenmediği taşeron, teknik sorumlu veya işçi, idarenin yazılı tebligatı üzerine en geç 3 gün içerisinde işyerinden uzaklaştırılacaktır.

12.4 - Ayrıca aynı mahalde yapılacak değişik sistemlerin işçileri birbirlerinin işlerine mani olarak gecikmeye sebep olmayacaklardır.

13 - ULAŞABİLME İMKANI :

13.1 - Bütün tesisat işleri işletme bakım ve tamir için kolaylıkla ulaşılabilecek yerlere monte edileceklerdir. Bunun için gerekirse projelerde ufak tashihat yapılabilecektir. Fakat bunlar için yapılacak tadilât projeleri onanmadıkça veya kontrollukça yazılı talimat verilmedikçe projelerden hiçbir şekilde ayrılınmayacaktır.

14 - DIŞ DUVARLARDAKİ AÇIKLIKLAR :

14.1 -İş icabı dış duvarlarda açılacak delik, kapak v.b. açıklıklardan bilhassa zemin seviyesinde ve daha aşağıda olanlar mükemmelen tapa v.b. ile kapatılmış ve çevreleri ilgili bahiste belirtildiği şekilde mükemmelen kalafatlanmış olacak ve içeri su sızdırmaz durumda bulundurulacaktır. sağanak, sel ve su basması gibi ihtimaller için gerekli tedbir alınmışsa üzerinde çalışılmakta olan kısımlarda sorumluluk yükleniciye ait olmak üzere bu husus aranmayabilir. Ancak işin sonunda yüklenicinin sorumlu olduğu açıklıklar devamlı kalıcı şekilde su geçirmez ve kalafatlı olacaktır.

15 - MÜSAADE VE RUHSATNAMELER :

15.1 - Yüklenici gerek belediyeler gerekse diğer kuruluşlardan alınacak müsaadenameler veya ruhsatnameler için gerekli ödemeleri, denemeleri, çalışmaları ve işlemleri yapmak ve işi devam ettirmek zorundadır. Su, havagazı, elektrik v.b. gibi beledi hizmetlerin bağlanması için yapılacak tetkik ve denemeleri tekemmül ettirecek, gerekli masrafları ödeyecektir. Bu masraflar genel masraflardan kabul edilecek ve yükleniciye bunlar için ayrıca bir bedel ödenmeyecektir.

15.2 - Bu nedenle, muayene ve kontrollerin iyi netice verdiğini ve isteğin kabul edildiğini belirtir belgeleri yüklenici muhafaza edecek ve işin tesliminde kabul heyetine teslim edecektir. Tanıtma, İşletme, bakım el kitabına bunların fotokopileri konacaktır.

16 - KANUN TÜZÜK VE YÖNETMELİKLER :

16.1 - Yüklenici tesisin yapımı, denenmesi ve işletilmesiyle ilgili bilcümle kanun, tüzük ve yönetmeliklere, özellikle çevre kirlenmesinin önlenmesi ve genel sağlığın korunmasıyla ilgili olanlara uygun iş yapacaktır. Herhangi bir şekilde nizama bağlanmamış hususlarda ise yüklenici mutad olan usûl ve kaidelere uygun iş yapacak veya hareket edecektir.

16.2 - Yüklenici projelerde, şartnamelerde ve birim fiyat tariflerinde belirtilen hususların kanunlara, tüzüklere, yönetmeliklere, mecburi olarak yürürlükte olan standartlara veya mahalli şartlara, usullere ve kaidelere uygun olduğunu tahkik edecektir. Eğer uygun olmayan herhangi bir husus mevcutsa idareyi yazıyla ikaz edecektir. İşin sonunda ikaz etmediği, herhangi bir aykırılık ortaya çıkarsa, yüklenicinin bu hususu düzeltmesi için yapacağı masrafa karşılık hiç bir ödeme yapılmayacaktır.

17 - SİSTEMLERİN VE CİHAZLARIN GEÇİCİ KABULDEN EVVEL BAKIM, ONARIM VE TEMİZLİKLERİNİN YAPILMASI :

17.1 - Yüklenici geçici kabule kadar monte ettiği bütün tesisat malzeme ve cihazlarının bakımını yapmakla mükelleftir. Bütün cihaz ve malzemeler nakledilme, depolanma, montaj ve işin bitimine kadar monte edilmiş olarak durdukları hallerde koruyucu bakımları yapılmış olarak muhafaza edileceklerdir. Karşılaşılacak tabii afetler kazalar, kabulün gecikmesi, iklim şartlarının kötü olması v.b. ihtimaller de nazarı dikkate alınarak gereken ihtimam yükleniciye aittir. İdare işin seyrine ve yüklenicinin tutumuna göre işyerinde yapılan imalâtı ve ihzaratı idare namına istihkak bedeline uygun olarak sigorta ettirmesini talep edebilecektir. Bu sigorta masrafı yüklenicinin genel masraflarına dahil olduğundan ilâve bir bedel ödenmeyecektir.

17.2 - Bütün sistemlerin montajı tamamlandıktan sonra yüklenici sistemlerin şartname ve projelerde belirtilmiş işletme şartlarını mükemmelen tahakkuk ettirmelerini sağlamak için gerekli bütün denemelerin, ayarlamaların, dengelemelerin yapılmasına kâfi gelecek bir müddette tesisi çalıştıracak, bu esnada gerekiyorsa, sistemlerin montaj ekipleri veya imalâtçı firma mümessilleri veya her ikisi birlikte tesisin istenen neticeyi vermesi için gerekli çalışmaları yapacaklardır.

18 - CİHAZ PLAKALARI :

18.1 - Her bir cihaz çıkartılamaz ve silinemez şekilde pirinç, alüminyum gibi korozyona dayanıklı bir plâka üzerine kazınarak yazılı isim ve önemli özelliklerini belirtir birer plâka ile teçhiz edilecektir. Plakalarda aşağıda belirtilen malûmat bulunacaktır:

18.1.1 - Mamulün adı ve birim fiyat numarası, plâka numarası,

18.1.2 - İmalâtçı firmanın adı ve adresi,

18.1.3 - Seri ve model numarası,

18.1.4 - Belirli şartlardaki kapasitesi,

18.1.5 - Azami dayanabileceği basınç, sıcaklık v.b. sınırlamalar.

18.2 - Bütün otomatik kontrol cihazları üzerinde veya bitişiğinde monte edilecek bir plâkada, hangi cihazı kontrol ettiği 18.1 (1-5) de açıklanan malûmata ilâveten belirtilmiş olacaktır. Gerekirse cihazlar numaralanacak, şematik kontrol diyagramı tablosu üzerinde gereken izahat verilecektir.

19 - VANA TABLOLARI :

19.1 - Vana tabloları binada mevcut bütün vanaları ihtiva edecektir.

19.2 - Her biri vananın tablo numarası, etiket numarası, bulunduğu yer ve yaptığı hizmet bu tablolarda belirtilmiş olacaktır.

19.3 - Her vananın üzerine bu vana hakkında izahatın bulunduğu tablo numarası ve bu tabloda vananın gösterildiği vana numarası imkân bulunursa perçinli madeni etiketle, imkân bulunmazsa zımba numaratörle yazılarak belirtilecektir.

20 - TANITMA, İŞLETME VE BAKIM EL KİTABI :

20.1 - Yüklenici 5 nüsha kitap şeklinde ciltlenmiş olarak el kitabı hazırlayacak ve idareye teslim edecektir. Bu el kitabının ihtiva edeceği bilgiler her bölümün içinde açıklanmıştır.

21 - GEÇİCİ OLARAK BIRAKILAN AÇIKLIKLAR :

21.1 - Boru veya kanalların yapımı ve montajı için duvarlarda, döşemelerde veya tavanlarda bırakılacak geçici açıklıklar, işin tamamlanmasından sonra yanmayan bir malzeme ile kapatılacaktır.

22 - ELEKTRİK İŞLERİ :

22.1 - Bu kısımda yapılan bütün elektrik işleri Elektrik Tesisatı B.F. Tariflerine ve Teknik Şartnamesine uygun olarak yapılmış olacaktır.

23-TESİSATIN ÖĞRETİLMESİ :

23.1 - Yüklenici geçici kabulün sonunda binayı kullanacak olan kuruluşun görevlendireceği işletme personeline, sözleşmesinde başkaca bir süre belirtilmediği takdirde 15 gün müddetle tesisatı, işletme bakımı ile onarımını öğretecektir.

2.Bölüm : Sıhhi Tesisat, Mutfak, Çamaşırhane, Hastane Tesisatı

A- Genel Esaslar

1 - İMALÂT VE MONTAJ DETAYLARI :

1.1 - Projelere, detaylara, birim fiyat tariflerine ve teknik şartnamelere ilâveten yüklenici aşağıda açıklanan icapları yerine getirecektir.

1.1.1 - İmalât projeleri imalâtçının ölçülü, mikyaslı teknik resimlerini, kataloglarını ve kataloglarından kesilmiş parçaları ihtiva edecektir. Bunların içerisinde; ana ölçülerini, başlıca elemanlarını ve bunların birleşmelerini gösteren tarif edici literatür ve karakteristikleri mevcut olacaktır. Pompalar için karekteristik eğrileri verilecektir.

1.1.2 - Yükleniciye verilecek yerleştirme ve montaj detayları belirli hacimde boruları, cihazları ve yapı elemanlarını, bunların bağlantı şekillerini, aralarındaki açıklıkları, plânda ve kolon şemasında (kesitte) yeterli açıklıkta gösteren teknik resimleri ihtiva edecektir. Montaj detayları idarenin verdiği ana projelerin teferruatlı olarak açıklanması için kontrollükçe talep edilebilir. Normal olarak boru montaj detayları, yalnız boruların toplu olarak bulunduğu noktalarda istenecektir.

1.2 - İmalât projesi gerektiren herhangi bir cihazın montajına başlanmadan evvel yüklenici imalât projelerini idareye vermiş ve bunlar idarece onanmış olacaktır. 

2 - TANITMA, İŞLETME VE BAKIM EL KİTABI :

2.1 - Yüklenici 5 nüsha kitap şeklinde ciltlenmiş olarak el kitabı hazırlayacak ve idareye teslim edecektir. Bu el kitabı şu malûmatı ihtiva edecektir.

2.1.1 - Her bir sistemin basit tarifi, bakımı ve işletme esaslarının izahını,

2.1.2 - Teçhizat detaylarında, kontrol diyagramlarında ve kontrol cihazlarının elektrik diyagramlarında gösterilen sistemin fonksiyonel parçalarının imalâtçı tarafından verilen parça listelerini ve bu listelerde sistem, parça, model numaralarını, imalâtçı detay numarası ile bir yıllık çalışma için tavsiye edeceği yedek parçaların listesini,

2.1.3 - Her bir vananın yapacağı vazifeyi, yerini ve plâka numarasını belirtir tabloları,

2.1.4 - Her tip cihazın bakımıyla ilgili bilgileri,

2.1.5 - Her tip cihazın muhtemel arızaları ve bunların tamiriyle ilgili bilgileri,

2.1.6 - Her cihaz için en yakın mahalli satın alma, bakım, tamir ve yedek parça servisinin firma adı, adresi ve telefon numarası,

2.1.7 - Otomatik kontrol diyagramında, elektrik tesisat donatım şemasında ve projelerinde mevcut her bir teçhizat elemanını tarif eden, işleyişini açıklayan imalâtçı katalog veya literatürü,

2.1.8 - Projelerde mevcut diğer cihazlara ait elektrik motorlarının yardımcı röle, uzaktan kumanda, kilitleme, koruyucu röle gibi teçhizatını gösteren monte edildiği şekliyle hazırlanmış elektrik donatım şemaları,

2.2 – Yüklenici, icabeden malûmatın tamam olup olmadığı hususunda kontrol teşkilâtıyla temaslar yapacak; nihai durumuyla el kitabının fihristini hazırlayacak ve idareye onanmak üzere yazıyla verecektir. Onanlı fihristin bir kopyası kitapta bulunacaktır.

2.3 - Bütün el kitabının muhtevası geçici kabulden dört hafta evvel idareye teslim edilecektir. 

3 - HAVALANDIRMA BORU VE ŞAPKALARI :

3.1 – Pis su havalık borular ilgili bahiste belirtildiği şekilde havalandırma boru ve şapkasıyla teçhiz edilmiş olacaktır. 

4 - HENDEK DİPLERİNİN DÜZELTİLMESİ :

4.1 - Hendekler, boruların geçiş seviyesinden aşağı derinliklerde, makina ile kazılmayacak ve dipleri elle istenilen seviyeye kazılarak getirilecek, böylece boruların altında yumuşak toprak bulunması önlenecektir.

4.2 - Boru donanımı denendikten ve kabul edildikten sonra boru ekseninden altta kalan dolgu malzemesi el tokmaklarıyla tamamen sıkıştırılacak, dolgu malzemesinin boru tecridini (varsa) bozmayacak ve boruların hasara uğramasına veya eğilmesine sebep olmayacak şekilde ve evsafta doldurulup sıkıştırılmasına dikkat edilecektir. Böyle hallerde boru ve mufların üst seviyesinden yukarıya kadar dolgu malzemesi olarak toprak, 20 mm. büyüklükte kırılmış malzeme veya kum kullanılacaktır.

B- Temiz Su Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Temiz suyun kirlenmesini (kontamine olmasını) önlemek üzere standartlarda, tüzüklerde, yönetmeliklerde veya belediyelerce hazırlanan yönetmeliklerde mevcut mevzuata uyulacak, tesisat buna göre yapılacaktır.

1 .2 - Hava ceplerinin bulunduğu kısımlara hava tahliye cihazları konacaktır. Bu hava tahliye cihazları en yüksek noktalarda olacaktır.

1.3 - Projede gösterilen yerlerde ve sıhhi tesisat cihazlarına ayrılan en son branşman noktasında şiber vanalar kullanılacaktır. (Son branşman noktasında grup halinde cihazlar bulunması halinde tek bir şiber kullanılacaktır.)

1.4 - Her bir sıcak su gidiş ve sirkülâsyon dönüş ana borusuna ve her bir kolona, (kısma-ayar) vanası konacaktır.

1.5 - Temiz su tesisat "TS 828" "Binalarda temiz su tesis kuralları" standardına tamamen uygun olacaktır. 

2 - İÇME VE KULLANMA SUYUNUN TEMİNİ, DEPOLANMASI VE ŞARTLANDIRILMASI :

2.1 - Yüklenici; içme ve kullanma suyu olarak temin edilecek suyun (birkaç varyant olabilir) aşağıda açıklanan niteliklerini proje yapımında göz önüne alınanlarla karşılaştırarak temin, depolama ve şartlandırma yönlerinden bir tadilât gerekiyorsa bunların ana hatlarını, tadilât gerekmiyorsa projelerine uygun olduğunu belirtir öneri raporunu en kısa zamanda İdareye yazıyla verecektir.

2.1.1 -Temin edileceği kaynak,

2.1.2 -Temin edilebilecek saatlik ve günlük miktar (m³ /h ve bağlantı çapı olarak),

2.1.3 - Bağlantı (veya kaynak) noktasının bina sıfır kotuna nazaran kotu ve normal debide normal basıncı (mss olarak),

2.1.4 - Kesintili veya devamlı oluşu, kesintili ise normal kesinti rejimi (günlük, haftalık ve aylık)

2.1.5 - Basınç azalması bahis konusu ise normal debi için normal basınç rejimi (günlük, haftalık, aylık ve yıllık),

2.1.6 - Sertlik derecesi (Fransız sertlik birimi olarak), sertliğin değişmesi bahis konusu ise normal sertlik rejimi (yıllık),

2.1.7 - Biyolojik, fiziki ve kimyevi diğer bileşenleri özellikle demir iyonu,

2.1.8 -Mahalli mevzuatın ilgili kısımları veya tamamı,

2.1.9 - (2.1.1 ilâ 2.1.8) maddelerinde belirtilmiş hususlarda yakın gelecekte vukua gelmesi muhtemel değişiklikler ihtimalin dayandığı mesnetler hakkında saptayıcı belge veya raporlar ve gerekli bulunacak diğer bilgiler,

2.2 - (2.1 ) Maddede belirtilen hususları saptayıcı belge ve raporlar, numune alma, ölçme, deneme, analiz gibi safhaları eksiksiz kapsayacak şekilde temin edilmiş olacak ve tadilât projeleriyle veya raporla birlikte idareye verilecektir.

2.3 - Suyun kesilmesi hallerinde tesisi beslemek üzere bina çatı arasına su deposu konacaktır. Depo konmadan evvel monte edileceği yeri, kapasitesini ve konumunu ayrıntılarıyla belirten proje idarece onanacak, bu projede tesisin statik sorumluluğunu taşıyan teknik elemanın da iması olacaktır.

2.4 - Su basıncının kifayetsiz olması veya bina üstündeki depoya kâfi su veremeyecek kadar uzun zaman basıncın düşük değerlerde kalması hallerinde zemin veya bodrum katta veya toprak altında bir depo inşa edilecek veya monte edilecek; hidroforla veya otomatik flatörlü şalterle donatılmış pompayla üst depoya su vermek suretiyle su basınçlandırılacaktır. Tesisat onanlı projesine ve detaylarına uygun olarak yapılacaktır.

2.5 - Suyun kısmen veya tamamen klorlanması gerekiyorsa, projeye klorlama cihazı ilâve edilecektir.

2.6 -Suyun kısmen veya tamamen yumuşatılması gerekiyorsa, projeye su yumuşatma cihazı ilâve edilecektir.

2.7 - Suyun kısmen veya tamamen filtreden geçirilmesi gerekiyorsa, projeye filtreleme cihazı ilave edilecektir.

2.8 - Yüzme havuzlarında gerekli özel filtreleme ve şartlandırma cihazları bu gibi tesislerin projelerine ilâve edilecektir.

3. SU SAYAÇLARI :

3.1 -Su sayaçları: Mahalli belediye veya suyun satın alındığı idarenin yönetmelik veya mutad usul ve kaidelerine uygun bir yere monte edilecektir.

3.2 - Sayacın monte edileceği yerin; donma, çarpma, titreşim gibi zararlı tesirlere, ilgili olmayan şahısların müdahalesine ve su altında kalmasına imkân vermeyecek, okunması kolay olacak şekilde seçilmesi veya bu hususlarda uygun tedbirlerin alınması sağlanacaktır.

3.3 - Sayaçtan evvel bir vana (Belediye veya İdarece mecburi kesme yapmak üzere konacak olana ilâveten) ve tercihen pislik ayırıcı sayaçtan sonra bir geri tepme ventili ve boşaltma tertibatlı bir vana konacaktır. Boşaltma veya arıza hallerinde saat mahalline akacak suyun iyi bir şekilde drenajı sağlanacaktır.

3.4 - Projede aksi belirtilmemişse saat boru çapına uygun çapta olacaktır. 

4 - SICAK SU HAZIRLAYICILAR :

4.1 - BOYLERLER:

4.1.1 - Boylerlerde soğuk su girişinden evvel kapama vanası ve geri tepme ventili konacak, ayrıca emniyet ventili ve boşaltma vanası ile cihaz donatılacaktır.

4.1.2 - Soğuk su girişi, boylerin alt tarafından; sirkülasyon dönüşü boylerin orta noktasından veya soğuk su besleme borusu girişinden; sıcak su çıkış borusu ise boylerin üst tarafından bağlanacaktır.

4.1.3 - Buharla ısıtılan boylerlerde mutlaka, (90°-70°C) sıcak suyla ısıtılan boylerlerde ise idarenin muvafakatı ile sıcaklık ayar regülâtörü kullanılacaktır.

4.2 - TERMOSİFONLAR :

4.2.1 - Bakır termosifonların tesisattaki su basıncına maruz kalmaması için gerekli tedbirler alınarak sıcak su çıkış borusunun uzantısı, havalık borusu olarak rezervuar üzerine kadar uzatılmış olacaktır.

4.2.2 - Sıcak su çıkış borusu olarak kurşun boru kullanılmayacaktır.

4.2.3 - Gaz yağlı termosifonların tesise monte edildikleri yerde işletme basıncının dayanma basıncını geçmeyeceği tahkik edilecektir.

4.3.1 - Şofbenlerin gerek cihaz gerekse montaj ve işletmeleri yönünden TS 615'e uygun olmaları sağlanacaktır. 

5 - DENEMELER :

5.1 - Bütün boru donanımı monte edildikten sonra cihazlar, armatürler ve basınç düşürücüler monte edilmeden evvel sistem basınçlı suyla kuvvetlice akıtılarak temizlenecek suyla doldurulup asgari 10 atü basınç altında 1 saat denenecektir.

5.2 - İdare adına denemeleri yapacak heyetin beğenip kabul etmesi halinde ancak denemeler ikmal edilmiş olacaktır.

5.3 - Denemeler tamamlandıktan sonra cihazlar ve armatürler takılarak sistem, pislik, kir ve kalıntılardan tamamen temizlenecektir.

5.4 - Sıcak su sistemi; bütün noktalarda devamlı belirli sıcaklıkta su bulunmasını temin edecek şekilde sirkülâsyon yaptığının görülmesi için denenecektir.

5.5 - Mahalli belediye yönetmeliklerine göre ilâve denemeler de yapılması gerekirse bunlar da ikmâl edilecektir.

C- Yangın Söndürme Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR:

1.1 - Yangın söndürme tesisatı; binanın yapılacağı yerde yürürlükte olan Tüzük veya Yönetmelik veya ilgili standart her hususta uygun olarak yapılacaktır. 

2 - SULU YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI:

2.1 - Yangın söndürme tesisatında borular depodan itibaren diğer tesisattan ayrı olarak döşenecektir.

2.2 - Boru çapları 2" olacaktır. Ancak ufak yapılarda onanlı projesine uygun olarak daha küçük çaplı borular kullanılabilir.

2.3-Tesisat 10 atü basınca dayanıklı olacaktır.

2.4 - Depo edilmiş suyun yarısının yangına tahsis edilmesi ve bunun diğer tesisata kullanılmaması temin edilmiş olacaktır. Depodan sonra tek hidroforla basınçlandırılan tesisatta bu aranmaz. Yangın branşmanı hidrofordan hemen sonra ayrılır.

2.5 - Kolayca yanabilen eşya veya malzemenin bulunduğu, devamlı kontrol olanağı az olan mahallerde sulu sprinkler tesisatı yapılması tercih edilecektir. Bu bakımdan projesinde gösterilmemişse yüklenici idareye bu gerekçe ile gerekli teklifte bulunacaktır. Ancak bu mahallere veya yakınına ayrıca elle kullanılabilecek yangın söndürücüler de konacaktır. (Islanması mahzurlu evrakın, selüloz nitrat esaslı olmayan filmlerin, kitapların bulunduğu hacimlerde sulu sprinkler tesisatının hortumlu tesisata nazaran daha mahzurlu olduğu anlaşılmıştır. Ancak ıslanmaması istenen kıymetli malzemenin ıslanmaya karşı korunmuş şekilde, meselâ film, dosya, kitap v.b.nin bakalit veya lehimsiz saç kutularda birleşme yerleri sıcağa da kuvvetli dayanıklı bantlarla bantlanmış olarak ve yangına karşı koruyucu çelik dolaplar içinde arşivlenmesi tercih edilmelidir. Selüloz nitrat esaslı filmler için özel arşivleme gerekir.) 

3 - KARBONDİOKSİTLİ YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI :

3.1 - Islanması çok mahzurlu olan ve yangını suyla sönmeyecek malzemenin bulunduğu mahallerde C02 li veya köpüklü elle taşınan veya hortumlu yangın söndürme cihazları kullanılmalıdır.

3.2 - Kontrol olanağı az olan kapalı mahallerde sprinklerli veya vanayla kontrol edilen açık fiskiyeli C02 li sabit tesisleri yapılabilir. Bu tesislerin bulunduğu mahalde veya yakınında elle kullanılacak sulu veya C02 li yangın söndürücülerde konacaktır.

3.3 - C02 li sabit tesis yapılan yerlerde C02 nin boğucu tesirine karşı hayati yönden gerekli tedbirler de alınacaktır. 

4 - SULU YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI :

4.1 - Sulu yangın söndürme tesisatı TEMİZ SU TESİSATI DENEMELER bahsinde belirtilen şekilde denenecektir.

4.2 - C02 li yangın söndürme sabit tesisleri idarece kabul edilecek yönetmeliklere ve T.S. veya milletler arası bir standarda uygun şekilde denenecektir.

D- Kirli ve Pissu Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR:

1.1 - Bütün yatay pis su ve kirli su boruları aksi projede belirtilmemişse kaynaktan itibaren metrede 40 mm. alçalacak şekilde meyilli döşeneceklerdir.

1.2 - Pis ve kirli su kaynaklarının her birisine ayrı sifon konacaktır. (Sifonlardan kanalizasyon koku ve gazlarının geçebilmesi su seviyesinde en az 6 cm.’lik bir düşme olduğunda kabil olacaktır veya 60 mm den az bir emme veya basınç sifonda gaz alışverişi yapamayacaktır.)

1.3 - Bağımsız havalandırma sistemi kullanıldığında bu sisteme sifon konmayacak, bağımsız havalandırma borularının akıntısı kirli veya pis su borularına doğru olacaktır.

1.4 - Boruların istikamet değişikliklerinde eğrilik yarı çapı büyük olan eklenti parçaları kullanılacaktır.

1.5 - Muflu demir döküm borularla diğer boruların bağlantısında muflu kısma kalafatlanan uygun malzemeden yapılmış adaptörler kullanılacaktır. Bu adaptörlerin diğer uçları kurşun borulara lehimli çelik borulara vidalı, plâstik veya asbestli çimento borulara lâstik contalı bağlantıya elverişli olacaktır.

1.6 - Kirli ve pis su tesisatı "TS 826 Konutlarda Kirli ve Pis Su ile Yağmur Suları Tesisatı Hesap Esasları" standardına göre hesaplanmış ve "TS 827 Konutlarda Kirli ve Pis Su ile Yağmur Suları Tesis Kuralları" standardına uygun olarak projelenmiş ve uygulanmış olacaktır.

1.7 - Bütün döşeme süzgeçlerinin üst yüzü aksi projede belirtilmemişse döşemenin bitmiş üst seviyesinden takriben 3 mm. aşağıda kalacak şekilde monte edilecek ve döşeme süzgece doğru akıntılı olacaktır.

1.8 - Boruların; açık, bitirilmemiş üzerinde çalışılmakta olan veya bağlantısı yapılmamış uçları tapalanmış bulundurularak temiz tutulmaları sağlanacaktır.

1.9 - Bütün istikamet değişmesi yapılan noktalarda temizleme kapakları konacaktır. Açılabilir bir kapak olmadan döşeme altına konan temizleme kapaklarının yerleri pirinç bir sınırlayıcı ile belli edilecek ve şematik olarak bir tabloda bu noktalar gösterilecek, bu tablo Tanıtma, İşletme ve Bakım El Kitabına konacaktır. 

2 - DENEMELER :

2.1 - Kaba tesisatın döşenmesini müteakip henüz sıhhi tesisat cihazları monte edilmeden tesisat kuvvetli su akıntısıyla temizlenecek bundan sonra bütün açık uçlar tapalandıktan sonra çatı seviyesine kadar suyla doldurulup su denemesine tabi tutulacak, görülen bütün sızıntı ve hatalar tashih edilecektir. Yüksek binalarda bu deneme birbirinden ayrı olmak şartıyla her üç kat için tekrar edilecektir. Meselâ zemin bir ve ikinci kat sonra 1 nci, 2 nci ve 3 ncü kat, daha sonra 2 nci, 3 ncü ve 4 ncü kat gibi.

2.2 - Bütün sıhhi tesisat cihazları monte edildikten sonra bütün sistem 260 mmss basınçlı havayla sızdırmazlık denemesine veya duman denemesine tabi tutulacaktır.

2.3 - Denemeler idarenin tayin edeceği deneme heyetinin huzurunda yapılacaktır. 

3 - YAĞ, BENZİN V.B. MADDELERİN AYRILMASI :

3.1 - Bina içerisindeki çamaşırhane, mutfak, yağ yakıt kullanılan kazan dairesi, yağ yakıt tank odalarının pis su giderleri mutlaka yağ ayırıcıdan geçirildikten sonra diğer pis su giderlerine bağlanacaktır.

3.2 - Mazot, benzin, gazyağı v.b. parlayıcı olan ve patlayıcı gaz teşekkülüne sebep olabilecek maddelerin karışması muhtemel! pis su giderleri ve diğer pis su giderlerine bağlanmadan evvel uygun şekilde tehlikesiz duruma getirilmiş olacaklardır.

3.3 - Zararlı olabilecek nispette asit, alkali v.b. madde taşıması muhtemel pis su giderlerinde zarar verici tesirleri ortadan kaldıracak tedbirler alınacaktır. 

4 - SIHHİ TESİSAT CİHAZLARININ PİS SU VE KİRLİ SU BORULARINA VE YIKAMA BORULARINA BİRLEŞTİRİLMELERİ :

4.1 - Alaturka ve alafranga helâ taşları sifonlara kurşunlu kalafatla, çekomastikle veya özel lâstik contalarla birleştirileceklerdir.

4.2 - Helâ yıkama boruları helâ taşlarına macunla veya çekomastikle birleştirileceklerdir.

4.3 - Pisuarlar sifonlara özel macun veya çekomastikle veya özel lastik contalarla birleştirileceklerdir.

4.4 - Lâvabo, pisuar, bide v.b. cihazlara ait sifonlar kurşun borulara lehimle, plâstik boruların fabrikasının tavsiyelerine uygun şekilde birleştirileceklerdir. 

5 - KİRLİ VE PİS SU TESİSATININ HAVALANDIRILMASI :

5.1 - Kirli ve pis su tesisatının havalandırılması ve boyutlandırılması hususlarında TS 826 ve TS 827 de belirtilmiş olan esaslara uyulacaktır.

5.2 - Pis su tesisatı havalık borularının üzerine havlandırma boru ve şapkası konarak uçları çatı üzerine çıkarılacak ve böylece pis kokuların çatı arasına yayılması önlenecektir.

5.3 - Kontrollüğün müsaadesi alınarak havalandırma borularından yakın olanlar tek havalandırma boru ve şapkasında veya kârgir ve üzeri şapkalı bir bacada toplanması şayanı tercihtir.

5.4 - Çatı arasının kullanılması halinde çatı örtüsüne kadar olan kısımda da bina içinde kullanılan pis su boruları ile kolon devam ettirilecektir.

E- Yağmur Suyu Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Bütün yatay borular kaynaktan itibaren metrede 10 mm. den az olmamak şartıyla alçalacak şekilde döşenecektir.

1.2 - Boruların istikamet değiştirmelerinde büyük eğrilik yarı çaplı eklenti parçaları kullanılacaktır.

1.3 - Muflu demirdöküm borularla diğer boruların bağlantısında muflu kısma kalafatlanan uygun malzemeden yapılmış adaptörler kullanılacaktır. Bu adaptörlerin diğer uçları kurşun borulara lehimli, çelik borulara vidalı, plâstik veya asbestli çimento borulara lâstik contalı bağlantıya elverişli olacaktır.

1.4 - Bütün teras süzgeçlerinin üst yüzü aksi projede belirtilmemişse döşemenin bitmiş üst seviyesinden takriben 3 mm. aşağıda kalacak şekilde monte edilecek ve döşeme süzgece doğru akıntılı olacaktır.

1.5 - Boruların açık, bitirilmemiş, üzerinde çalışılmakta olan veya bağlantısı yapılmamış uçları tapalanmış bulundurularak temiz tutulmaları sağlanacaktır. Ayrıca bina içinden geçen yağmur borularının en kısa zamanda bir gidere bağlanması sağlanacaktır.

1.6 - Bütün istikamet değişmesi yapılan noktalarda temizleme kapakları konacaktır.

1.7 - Yağmur suyu tesisatı bina dışına kadar pis su ve kirli su tesisatından ayrı döşenecektir.

1.8 - Fosseptik olmayan tesisatta eğer sızdırma yapılması düşünülmüyorsa bina dışında yağmur suyunun sürükleyebileceği yüzücü ve çökücü maddeler belirli tedbirlerle ayrıldıktan sonra kanalizasyona bağlanacaktır.

1.9 - Fosseptik olan tesisatta yağmur suyu ayrı bir dış boru şebekesinde toplanacak, pis ve kirli su kanalizasyonuna ancak fosseptikten sonra bağlanacaktır. Sızdırma yapılan hallerde fosseptikten sonra da bağlanmayacaktır.

1.10 - Yağmur suyu tesisatı TS 826 ve TS 826 ye uygun olarak hesaplanmış, projelendirilmiş ve uygulanmış olacaktır. 

2 - DENEMELER :

2.1 - Kaba tesisatın döşenmesini müteakip henüz sıhhi tesisat cihazları monte edilmeden tesisat kuvvetli su akımıyla temizlenecek, bundan sonra deneme heyetinin nezaretinde bütün uçlar tapalandıktan sonra sistem çatıya kadar suyla doldurulup sızıntı ve hatalar görülürse tashih edilecektir. Yüksek binalarda her üç kat için ayrı bir deneme bağımsız olarak yapılacaktır. (2.2.1 de olduğu gibi).

F- Sitede Temiz Su, Kirli ve Pissu, Yağmur Suyu Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Rögarlara, drenaj çukurlarına ve çer çöp, çamur v.b. pislikleri tutuculara yapılan boru bağlantıları, montajdan sonra, su sızdırmaz durumda olacaktır.

1.2 - Bütün boruların güzergâhı projede gösterilen hassasiyetle uygun olacaktır.

1.3 - Mevcut sistemlere bağlantılar (varsa), bahse konu mevcut sistemleri en az hasara uğratacak şekilde yapılacaktır.

1.4 - Bağlantı yapılırken hasara uğratılan mevcut sistemlere veya yapı elemanlarında meydana gelen hasarlar, değiştirmek veya yeniden yapılmak suretiyle idarenin kabul edeceği şekilde tamir edilecek ve bunlar için ilâve bir bedel ödenmeyecektir.

1.5 - Bütün boru tesisatı hatalar olup olmadığı yönünden kontrol edilecek, denemeler veya montaj esnasında görülecek bütün hatalı işler yüklenici tarafından söktürülecek, tamir ettirilecek veya yenisiyle değiştirilecek ve bunlar için de yükleniciye ilâve bir bedel ödenmeyecektir.

1.6 - Bütün borular ve eklenti parçaları, işin geçici kabulüne kadar temiz olarak muhafaza edilecek, boruların henüz bağlantı yapılmayan uçları tahta tapalarla tapalanmış olarak muhafaza edilecek ve işin bitimine kadar tıkanma veya kirlenmeye karşı gerekli benzeri tedbirler alınmış olacaktır.

1.7 - Bütün boru tesisatı iyi bir temel üzerine monte edilecek ve çökmelere, oturmalara karşı gerekli tedbirler alınmış olacaktır.

1.8 - Yüklenici boru döşenecek hendeklerin diplerini boru seviyesine kadar ve boru alt kısımlarını tam destekleyecek şekilde sıkıştırılmış 20 cm. kalınlıkta kumla örtecektir. Kumun seviyesi ve istikameti istenen boru seviye ve istikametine uygun olacaktır.

1.9 - Hendeklere döşenen boru donanımının boydan boya sert ve üniform bir taşıyıcı tabakanın arasında kalması temin edilmiş olacaktır.

1.10 - Boru döşeme işlemi sırasında hendeklerin; drenaj noktaları vaz'etmek, toplanma kuyuları açmak, pompalamak v.b. tedbirler alınmak suretiyle kuru kalması ve boru birleştirme işlemlerinin kuru olarak yapılması temin edilecektir.

1.11 - Ani yağışlar veya başka sebeplerle su basması vukuunda, döşenme işlemi tamamlanmış işlerin suyun kaldırma kuvveti sebebiyle hasara uğramaması için gerekli tedbirler alınmış olacaktır. Boru hatları ve yüzmeye müsait diğer cihazlar kelepçelenmek veya diğer uygun tedbirler alınmak suretiyle su baskınlarında yukarı doğru hasıl olacak kuvvetlere karşı tespit edilmiş halde bulundurulacaktır. 

2 - DENEMELER :

2.1 - Kontrol elemanlarının tetkikleri sırasında tamamlanmış bir sistemde veya bir kısmında hatalı görülecek yapı elemanı, boru birleşme noktası tespit konstrüksiyonu bulunursa bu hatalı iş değiştirilecek veya icabeden şekilde düzeltilecektir.

2.2 - Mahalli belediye veya idarelerce talep edilecek her çeşit denemeleri idarenin tayin edeceği heyet nezaretinde yüklenici yaptıracak ve bunlar için yükleniciye ilâve bir ödeme yapılmayacaktır.

2.3 - Bütün birleşme noktaları muayene edilecek ve bu genel muayenede boru hattının tamam olduğu ve bütün adam deliklerinde boru geçişlerinin görülebilir durumda olduğu saptanacaktır. 

3 - RÖGARLAR :

3.1 - Rögarlar asgari 100 x 100 cm. iç ölçüde olmalıdır. Tercihen duvarlar 15 cm. kalınlıkta beton olmalıdır.

3.2 - Rögar duvarları tercihen betonarme yapılmalı, üst kısmı adam deliği şasesine ve kapağına uyacak şekilde içeri doğru konik yapılmalıdır.

3.3 - Rögarların zemin kısmı beton yapılmalı, üst yüzü boru deliklerine akıntının birleşmesine ve meyile uygun ve suların toplanmasına olanak vermeyecek tarzda kanal şeklinde yapılmalıdır. (Bu konuda tip detaylara uyulacaktır.) Boruların kesitlerine uygun yapılacak bu olukların meyli ve genişliği bağlanacakları boruların çap ve seviye değişmelerine muntazam bir geçişle uyacak şekilde tertip edilecektir.

3.4-Beton temelin yapılmasında detayda görülecek esaslara uyulacaktır.

3.5 - Rögarların inşa'sı sırasında zemininden 40 cm. yukarıdan başlamak ve 35 cm. aralıklarla kapağa kadar devam etmek üzere iç duvar üzerine iniş merdiveni yapılacaktır. Ø15 mm. lik demirden yapılacak bu basamaklar duvara sağlam bir şekilde ankre edilmiş olacaktır.

3.6 - Rögarların adam deliklerine veya yağmur ızgaralarına gerekli benzeri yerlere, ilgili Türk standardına uygun şase ve kapaklar veya ızgaralar temin edilerek, uygun seviyede monte edileceklerdir.

3.7 - Rögar işçiliği su sızdırmazlığını emin bir şekilde temin edecek tarzda olacak herhangi bir sızıntı fark edilirse kalafatlanacak, sızıntı kesilmezse sökülüp yeniden yapılacaktır. Bilhassa kanalizasyonda duvar ve temel betonları tam prizini alıncaya kadar su seviyesinin mümkün mertebe alçakta tutulmasına veya çabuk prizini alan beton kullanılmasına dikkat edilecektir. 

4 - BORU DÖŞENMESİNDE KAZMA VE TEKRAR DOLDURMA İŞLERİ :

4.1 - Zemin seviyesinin altında boru döşenmesinde; hendek diplerinin döşenecek boruya göre tesviye edilmesi; kenarlarının intizamlı yapılması; doldurulan malzemenin kabul edebilir özellikte seçilmesi ve yanlarının en az boru eksenine kadar kumla doldurulup sıkıştırılarak döşeme esnasında boruların sabit kalması ve korunması temin edilecektir. Boru döşenmesi esnasında fazla miktarda hendeğin açılmış durumda kalmasını önlemek için hendeğin kazılması ve borunun döşenmesini birlikte yürütülmesi ve açılan hendeğin kısa bir zaman sonra kapatılması sağlanacaktır.

4.2 - Yüklenici kazılan hendeğin kenarlarını, boru döşenmesine uygun şekilde düzelttirecek ve diplerini elle tesviye ettirecektir. Hendek diplerine; borunun dış yüzünün 1/3 ünün sıkıca oturabileceği, 20 cm. yükseklikte elenmiş kumun düzgün ve kenarları muntazam olarak serilebilmesini temin etmek üzere, gerekli şekilde, kavis verilecektir.

4.3 - Boru tesisatının döşenmiş kısmının denenmesini ve İdarece kabul edilmesini müteakip hendekler: İdarece kabul edilen dolgu malzemesi ile her iki yandan en fazla 15 cm.’yi geçmeyen katlar halinde dikkatlice doldurulup tokmaklanacak; sıkıştırmaya boru üzerinde 30 cm. yükseklikte sıkışmış toprak elde edilinceye kadar devam edilecektir. Bunun boru üzerindeki 15 cm. yükseklikteki kısmı ince elenmiş kum olacaktır. Boruya hasar verecek tarzda bir dolgu yapılmayacaktır. Boruların birbirini kestiği noktalarda alttan geçen boru evvela konacak ve ikinci borunun seviyesine kadar yapılan dolgu tam manâsıyla sıkıştırılacak, bundan sonra ikinci boru döşenecektir. Böyle hallerde dolgu malzemesi: toprak, İdarece uygun bulunacak özellikte kırma taş veya beton olacaktır. 

5 -ZEMİN ALTINDA BORU DESTEKLENMESİ :

5.1 - Mükemmel bir döşeme temin edilmesi için gerekli görülen yerlerde boru hatları için beton yatak yapılacaktır. Beton yatağın yapıldığı yerlerde boruların karıştırılmaması ve seviyenin kaybolmaması için gerekli ihtimam gösterilecektir. Beton yatak yapılması esnasında boruların yüzmesi dolayısıyla hasıl olabilecek hatların önüne geçilebilmesini teminen borularda gerekli şekilde bilezikleme ve kelepçe ile tutturma işlemleri yapılacaktır.

5.2 - Dolgu toprağa veya yumuşak zemine boru döşenmesi gerektiğinde: İdarenin muvafakatını alarak beton taşıyıcı ve destekleyici konstrüksiyon yapılacak ve borular bu konstrüksiyonun üzerine döşenecektir.

5.3 - Hendek dipleri yumuşaksa; yağış dolayısıyla ıslanmışsa; derin kazılma sebebiyle yumuşak toprak dolgu yapılmışsa; hendek derinliği 120 cm.’den az ise veya kontrollükçe daha taşıyıcı bir durumda olması talep ediliyorsa, bu durumlarda hendek diplerine elenmiş kırma taş veya stabilize malzemeden bir yatak yapılarak tam manâsıyla sıkıştırılacaktır. 

6 - PİS SU ÇUKURLARI FOSSEPTİK :

6.1 - Fosseptikler, Umumi Hıfzısıhha Kanununun 245 inci maddesi esaslarına göre tertip ve inşa edilecektir.

6.2 - Binaların alt katında bulunacak sıhhi tesisat ile fosseptiğin kotları arasında büyük bir münasebet olduğundan, sıhhi tesisat bulunan en alt katı ile fosseptiği beraber düşünmek ve pis suların tabii bir şekilde defedilmesi için elverişli olacak kotları tespit etmek gerekir. Bu husus, binanın arsasını tetkik edip tatbikat projesini yapacak yüklenici tarafından incelenecek ve tatbikat projesi ile birlikte pis su projeleri de idareye onaylatılacaktır.

6.3 - Fosseptikler esas itibariyle birisi büyük ve diğeri küçük olmak üzere iki bölmeli yapılacaktır. Pis sular evvelâ büyük bölmeye verilecek, bölmenin su altındaki kısmında bulunan deliklerden küçük bölmeye geçirilecek ve buradan da bir T ile dışa isale edilecektir. Evvelâ büyük bölmeye gelen pis suların içindeki yüzücü maddeler, suyun yüzüne çıkmakta veya yavaş ayrışıp çürüyerek tortunun büyük kısmı çukurun alt tarafına toplanmakta ve yağlı maddeler de suyun yüzünde kalmaktadır.

İkinci küçük bölmeye geçen pis su içindeki az olan yabancı maddelerden, büyük bölmede olduğu gibi yağlı olanlar suyun üzerine çıkmakta ve diğerleri de burada çökmeye uğradıktan sonra yalnız su kısmı dışarıya gitmektedir.

6.4 - Fosseptiklere giden pis sulardaki yabancı maddelerin ayrışma ve çökmesi için bir zaman geçmesine ihtiyaç olduğundan, borularla gelen pis suların yine olduğu gibi sürüklenerek dış borulardan dışarıya gitmemesi için bölmeden ikinci bölmeye gidişler, ne üstten ve ne de dipten olmayıp, su kısmı yüksekliğinin tabandan itibaren 3/4 ü kadar yükseklikte bırakılacak deliklerden olacaktır.

6.5 - Bunanla beraber pis suların muayyen bir müddet fosseptiklerde dinlendirilmesi de lâzımdır ki, bu husus fosseptiklerin hacimleri ile alâkadar bir keyfiyettir. Büyük fosseptiklerde pis suların en az 24 saat kadar dinlendirilmesi, yani binanın bir günlük pis suyunu istiap edecek hacimde olması lâzımdır. Küçük fosseptiklerde ise 2-3 günlük hacmi seçmek maksadı temin eder.

6.6 - Yapılan birçok tecrübelere göre en muvafık çökeltme çukurları derinliklerinin 1,5 metre olduğu anlaşıldığından, daha derin yapılması halinde inşaat masrafı nispeten fazlalaşmış olur, fakat kapasitesi artmış olmaz. Derin bodrumların pis sularını fosseptiklere vermek için bunları da derin yapmak icabeder. Fakat her ne sebeple olursa olsun, fosseptiğin üstündeki toprak seviyesi ile fosseptik tabanı arasındaki yüksekliğin hiç bir vakit 6 metreyi geçmemesi gerekir. Zira normal pis su tulumbaları en fazla 6 m. den çekebildiklerinden, daha derin yapıldığı takdirde normal araçlarla temizlenmelerine imkân hasıl olmaz.

6.7- Kaçınılmaz bir sebeple 6 metreden daha derin yapıldığı takdirde, fosseptiği muayyen vaktinde boşaltılabilmesi için özel tulumba tesisatı yapmak icabeder.

6.8 - Fosseptik projeleri yapılırken, bunların derinliği yani boşluk yüksekliği, su seviyesinin üzerinde takriben 50 santim bir boşluk kalacağına göre hesap edilerek buna göre bütün derinlik verilmelidir. Su seviyesi üstünde daha fazla bir boşluk yapmak beyhude yere inşaat masrafını arttırmış olacağından, bu suretle masrafa sebebiyet verilmesi halinde bundan yüklenici mesul olacak ve fuzuli masraf bedeli yükleniciye verilmeyecektir.

6.9 - Fosseptiklerin muayene ve tahliye delikleri üzerine toprak seviyesine kadar bacalar yapılacak ve üzerine de kapaklar konacaktır. Bacalar, içine adam girmeğe müsait olacak şekilde en az 60x60 cm. ebadında olacak ve içine adam girebilmesi için demir basamaklar yapılacaktır.

6.10 - Fosseptiğe verilen pis suların içindeki yüzücü maddelerin batmaları için saniyedeki hızın 0,50 metreyi geçmemesi lazımdır. İstenilen hızın muhafazası için bir saat zarında fosseptiğe verilecek pis suyun beher metreküpü için 2/3 metrekare su yüzü bulunacak şekilde fosseptiğin hesap edilmiş olması lazımdır.

6.11 - Basit fosseptiklerden geçirilen pis sular, her ne kadar gerek yabancı maddelerden ve gerekse zararlı mikroplardan kısmen tasfiye edilmiş ise de, bu gibi fosseptiklerden geçecek pis sular hiç bir zaman temiz ve zararsız telâkki edilemez.

6.12 - İkiz gözlü fosseptiklere nispeten daha iyi bir tasfiye temini için yapılan üç gözlü fosseptikler de tıpkı evvelki prensiplere göre işler ve inşa edilirler. Fakat 3 üncü bölmede de dinlenen pis sular daha iyi bir şekilde tasfiye edilmiş olacağından, buradan geçecek pis suların zararı daha fazla azaltılmış olur. Hastane ve sanatoryum gibi bulaşıcı hasta pisliklerini havi olan pis sular için üç gözlü fosseptiklere bir dezenfeksiyon gözü de ilâve etmek gerekir. Bu suretle üç bölümden geçen pis sular dezenfeksiyon gözüne konacak maddelerden de geçirilmek suretiyle zararsız bir halde açık dere veyahut hendeklere de verilebilir.

6.13 - Fosseptikten çıkan pis suların kimyevi bir maddeden geçirilerek iyi ve tabii şekilde tasfiyesi ve mikropların zararsız bir hale getirilmesi ve fena kokularının giderilmesi için yapılacak filtrelemelerde her şeyden evvel binanın arsa vaziyetinin elverişli bulunması gerekir.

6.14 - Bu filtrelemelerin tatbik edilmesi için binanın bodrum döşemesi ile filtrelerden çıkan suların verileceği, hendek, dere veya denizin su seviye mesafesi (kot farkı) en az 3,5 metre kadar olmalıdır. Filtre ile hendekler v.b. arasında döşenecek mecra borularının en az %1 eğimden dolayı husule gelecek kot farkının da evvelkine ilâve edilmesi gerekir.

6.15 - Zemin suyu seviyesi yüksek olan veya zaman zaman yükselen yerlerde fosseptik yapımında zemin suyunun içeri girmesine mani olacak tedbirler alınacaktır.

G- Havagazı ve L.P.G. Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Havagazı tesisatı TS-1176 ya uygun şekilde projelenmiş, uygulanmış ve muayene edilmiş olacaktır.

1:2- L.P.G. tesisatı milli veya milletler arası olup İdarece kabul edilen bir standarda ve varsa mahalli mevzuata uygun şekilde projelenmiş, uygulanmış ve muayene edilmiş olacaktır.

1.3 - Havagazı ve L.P.G. tesisatı ilâveten yakıtı temin edecek kamu kuruluşu veya özel kuruluş tarafından muayene edilecek ve bağlantının yapılabileceği veya L.P.G. tüpü verilebileceği, tesisin tehlikesizce çalışabilir durumda olduğu hususlarında rapor alınacaktır. (Özel kuruluş olması halinde idare bir firmadan alınacak raporla yetinmeyip ilâve bir veya iki firmadan daha rapor talep edebilecektir. Yüklenici bu raporları da temin edecektir. Ancak yapılacak muayeneler 1.1 ve 1.2 maddelerinde zikredilen esaslar dahilinde olacaktır.

H- Merkezi Basınçla Hava, Merkezi Vakkum Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Boruların iç kısmı temiz ve düzgün yüzeyli olacaktır.

1.2 - Bütün denemeler yapıldıktan sonra sistem 6 atü basınçlı uygun bir şekilde rutubeti alınmış hava ile üflenecek kuru havanın bütün vanalardan ve çıkış noktalarından kuvvetlice akış yapması sağlanacaktır.

1.3 - Denemelerden ve üfleyerek temizlemeden sonra hakiki ihtiyaç durumuna göre ayar vanalarından kısma ve açma yaparak sistem dengelenecektir.

1.4 - Basınçlı hava tesisatı: Kullanma özellikleri göre rutubetin istenen seviyeye düşürülmesi için yeterli donatımı havi olacaktır. 

2 - VAKUM DONATIMI :

2.1 - Vakum tankı: 200 Lt. hacminde en az 0.9 atü (alt basınç) vakuma dayanıklı çelik saçtan yapılmış, basınçlı kaplara ait tipte temizleme kapağını havi üç ayak veya silindir bir çember üzerine oturabilecek şekilde imâl edilen bir depo olup tamamen içten ve dıştan galvanize edilmiş olacak üzerinde (çalışma basıncı ve kapasitesi v.b.’ni gösteren) etiketi ve her türlü boru bağlantı ağızları ve boşaltma tapası bulunacaktır.

2.2 - Vakum pompası : Projede aksine bir kayıt bulunmadıkça vakum tesisatı, paralel çalışan iki adet vakum pompasını havi olacaktır. Pompaların emmeleri vakum tankına, egzozları ise dış havaya bağlanacaktır. Pompaların konstrüksiyonlarına göre soğutma durumları uygun şekilde sağlanacaktır.

2.3 - Vakum prizleri: Vakum hortumu takıldığında çalışan ve fakat hortum ucundan bulunan vakum fişinin çekilmesi halinde derhal kapanarak dışarıdan tesisat içine hava sızdırmayacak bir konstrüksiyona sahip olacaktır. Vakum prizlerinin ağız şekli ve ölçüsü hiçbir surette ne oksijen ve ne de azotprotoksit prizleriyle aynı olmayacaktır.

2.4- Vakum abone fişi ve regülâtörü : Projenin düzenlenmesinde başka bir kayıt yoksa veya özel bir hesaplama yapılmamışsa anma et kalınlığı 1 mm. olan bakır borular kullanılacaktır. Ancak tesis yapılacak binalar bir kaç blok binadan teşekkül ediyorsa muhakkak bir boru hesabı yapılacaktır. Bakır borular, aksine bir kayıt olmadıkça, daima sıva üstüne 50-70 cm, ara ile kroşelerle tespit edilecek, pirinçten manşon, redüksiyon, dirsek, T, v.b. kullanılacak veya boruların uçları özel aparatlarla açılmak ve iki boru birbiri içine geçirilmek suretiyle temiz gümüş veya küt sarı kaynakla birbirine bağlanacaktır. 

3 - DENEMELER :

3.1 - Vakum boruları hava basıncı denemesine tabi tutulacaktır. Basınç 6 atü'de sabit tutulacak, 24 saat zarfında basınç düşmesi görülmeyecektir. Denemede bütün birleşme yerleri ve kaçak yapabilecek kısımlar sabunlu suyla kontrol edilecek, görülecek herhangi hatalı boru, eklenti parçası veya bağlantı yeri sökülecek veya yenileri ile değiştirilecek ve deneme tekrarlanacaktır.

3.2 - Basınçlı hava tesisatında deneme basıncı işletme basıncının 1,5 katı olarak uygulanacak, diğer hususlar 2.1 Maddesindeki gibi olacaktır.

3.3 - Deneme, İdarenin tayin edeceği heyet huzurunda yapılacak ve heyetin tesisi kabule lâyık bulmasına kadar devam edecektir.

İ- Merkezi Azot Protoksit Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 -Azot protoksit tesisatına ait bütün boru tesisatı aşağıda belirtilen tarzda tamamen yıkanacaktır.

Bakır borular, pirinç borular, vanalar, eklenti parçaları ve sudkostikten etkilenecek demir dışındaki malzemeler 50 Lt. su ile 18 Kg. sodyum karbonat veya trisodyum fosfat karışımının sıcak solüsyonunun içerisinde devamlı karıştırmak suretiyle en az 10 dakika tutulacak veya bu solüsyonla bütün yüzeylerde temizlenme oluncaya kadar ovulacak veya fırçalanacaktır. (18 kg. soda külü veya 150 kg. tuz soda, sodyum karbonat yerine ikame edilebilir.) Bu temizleme esnasında bütün valfler ve eklenti parçaları tek tek parçalarına ayrılmış durumda olacaklardır.

1.2 - Boru tesisatının döşenmesi ve birleştirilmeleri yapıldıktan sonra azotprotoksit çıkış vanaları bağlanmadan evvel kaynak artıklarının dökülmesi için boruların birleşme yerlerine yakın kısımları çekiçlenecek, bilâhare tesisat suyu alınmış sıkıştırılmış hava ile üflenerek temizlenecektir. Üfleme için gereken hava, tesisin basınçlı hava sisteminden alınmayacak, özel, yağlanmayan, karbon sekmanlı kompresörlerle sağlanan gösterge aletleri havası veya idarenin kabul edileceği başka bir metotla suyu alınmış hava kullanılacaktır. Her istasyon çıkış hattı ayrı ayrı olarak üflenecek ilk olarak istasyondan en uzak armatür diğerleri kapalıyken açılıp üflenecek, açma ve kapamada süratli açan ve kapayan bir geçiş vanası kullanılacak, süratle açıp ilk hava üflenince vana kapatılıp borunun basınçlı hava ile dolması sağlanacak; açma ve kapamalar tamamen tozsuz, kirsiz, berrak, temiz hava gelinceye kadar devam ettirilecektir. Daha sonra sistemin bütün hatları ve bütün çıkış noktaları teker teker bu şekilde üflenerek sistem temizlenecektir. 

2 - DENEMELER :

2.1 - Üfleme işlemi tamamlandıktan sonra çıkış istasyonları vanaları bağlanarak bütün sistem 10 atü basınçta kaçak denemesine tabi tutulacaktır. Deneme için 10 atü basınçlı azot gazı kullanılacak sistem basınç altındayken bütün birleşme yerlerine sabun eriyiği (sabun yağsız cinsten olacaktır.) temiz bir boya fırçasıyla tatbik edilerek kaçak olup olmadığı kontrol edilecektir.

2.2 - Denemeler idarece tayin edilecek deneme heyetinin huzurunda yapılacak ve heyetin tesisi kabul etmesine devam edecektir.

J- Merkezi Oksijen Tesisatı

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Bütün boru donanımı aşağıda belirtilen tarzda tamamen yıkanmış olacaktır. Bütün bakır borular, vanalar ve eklenti parçaları yağ arsenik ve benzeri maddelerden yoksun olacaktır. 50 lt. su ile 18 kg. sodyum karbonat veya trisodyum fosfat karışımının sıcak solüsyonunun içerisinde devamlı karıştırmak suretiyle en az 10 dakika tutulacak veya bu solüsyonla bütün yüzeylerde (iç ve dış) temizlenme oluncaya kadar ovulacak veya fırçalanacaktır. Bütün valfler ve eklenti parçaları bu temizleme sırasında tamamen sökülmüş durumda olacaklardır. (Sodyum karbonat yerine 18 kg. soda külü veya 150 kg. tuz soda kullanılabilir.

1.2 - Boru tesisatının döşenmesi ve birleştirmeleri yapıldıktan sonra; oksijen istasyonları çıkış vanaları bağlanmadan evvel kaynak artıklarının dökülmesi için boruların birleşme yerlerine yakın kısımları çekiçlenecek, bilâhare tesisat suyu alınmış sıkıştırılmış havayla üflenerek temizlenecektir. Üfleme için gereken hava, tesisin basınçlı hava sisteminden alınmayacak özel yağlanmayan karbon segmanlı kompresörlerden elde edilen gösterge aletleri havası veya idarenin kabul edeceği başka bir metotla suyu alınmış hava kullanılacaktır. Her istasyon çıkış hattı ayrı olarak belirlenecektir. İlk olarak istasyonlardan en uzak armatür, diğerleri kapalıyken açılıp üflenecek, açma ve kapamada süratli açan ve kapayan bir geçiş vanası kullanılacak, süratle açıp ilk hava üflenince vana kapatılıp borunun basınçlı hava ile dolması sağlanacak ve açma ve kapamalar tamamen tozsuz ve kirsiz berrak temiz hava gelinceye kadar devam ettirilecektir. Daha sonra sistemin bütün hatları ve bütün çıkış noktaları teker teker bu şekilde üflenerek sistem temizlenecektir.

1.3 - Oksijen tüplerinin bulunduğu oda zemin katta ve dışarıya ayrıca kapısı olacak ve bu odada başka bir tesisata ait herhangi bir donatım bulunmayacaktır.

1.4 - Oksijen prizleri muhakkak debimetreli (akış kontrol cihazlı) ve rutubetlendirme şişeli olacaktır. Çift şişeli debimetrelerde her debimetre için birer rutubetlendirme şişesi bulunacaktır. 

2 - OKSİJEN TESİSATI:

2.1 - Ana hat tablosu (birinci basınç düşürücü): Bir ana detant tablosu üzerinde; her iki girişte, tüplerdeki gaz basıncını ölçmek için, birer yüksek basınç manometresi, birer basınç düşürücü, ara basıncı ölçmek için bir manometre, gereğince kullanılmak üzere bir veya iki kapatma vanası, bir presostat, bir transformatör (220/8 Voltluk), bir ışık lâmbası, zil tertibatı, yüksek basıncın orta basınç şebekesine geçmesini önleyecek bir emniyet supabı ve bir de dedantör ayarı mevcut olacaktır. İkinci olarak sağ veya sol oksijen tüpü bataryalarının devrede olması ve olmamasını gösteren ve elle kumandalı veya otomatik (yazılı, ışıklı v.b. gibi) çalışan tertibatta bulunacaktır.

2.2 - İkinci detant (orta basınç düşücü tablosu) : Bir tablo üzerinde ayarlı bir dedantör, bir kapatma vanası, bir manometre (10-15 atü taksimatlı) bulunacak ve bunlar, kapağı camekânlı, kilitli bir tablo içersinde bulundurulacaklar ve böylece yetkisiz kimselerin müdahalesine karşı emniyete alınmış olacaklardır.

2.3 - Prizler : Dakikada en az 6 Lt. oksijeni verecek kapasitede olacak, oksijen debimetresinin fişi söküldüğünde otomatik olarak oksijeni kesen otomobil lastiği supabı prensibinde çalışan bir tertibat ve üzerinde orijinal kapağı ve zincirli kör tapası bulunan bir konstrüksiyona sahip olacaktır. Bu prizlerin ağız (fiş) ölçü ve şekli ile azotprotoksit ve vakum tesisatına ait prizlerin ölçü ve şekli, hiçbir surette aynı olmayacak, yani bu üç tesisatın fiş ve prizleri birbirine katiyen uymayacaktır.

2.4 - Boru tesisatı : Aksine bir kayıt olmadıkça tesisat daima sıva üstüne 50-70 cm. ara ile kroşelerle tespit edilecek, pirinçten manşon, redüksiyon, dirsek, T, v.b. kullanılacak veya boruların uçları özel aparatlarla açılmak ve iki boru birbiri içine geçirilmek suretiyle temiz gümüş veyahut sarı kaynakla birbirine bağlanacaktır.

2.5 - Oksijen boru donanımı :

2.5.1 - Prizden çıkan ve koridorlara gidenler 8/10 mm. Ø lik boru olacaktır.

2.5.2 - Birinci ve ikinci detant tablosu arasındaki, 10/12 veya 12/14 mm. Ø lik boru kullanılabilir. Ancak bu borular montajı müteakip 20 atü tecrübe basıncına tabi tutulacaktır.

2.5.3 - Birinci detant tablosu ile oksijen tüplerini birbirine bağlayan tij takımı ve kollektör boruları behemehal 6/10 mm. çaplı borudan yapılacak ve montajı müteakip 200 atü tecrübe basıncına tâbi tutulacaktır.

2.6 - Emniyet tertibatları : Herhangi bir yangın tehlikesinde oksijenin derhal binanın dışına atılması için, bütün kolektörler mühürlü bir kapatma vanası ile dışarıyla irtibatlandırılacak ve mühürlü vananın yangın tehlikesi anında kullanılacağı bir etiketle belirtilecektir. Ayrıca santralın zeminine yakın bir yerinde açıklık veya pencere bulunacaktır. 2.1 madde şartları behemahal yerine getirilecektir. Oksijen dairesinden sıcak borular asla geçirilmeyecektir.

Birinci dedantörlerde bir arıza olduğu zaman, "ara" oksijen şebekesine fazla yüksek basıncın geçememesi için, bu devrede bir emniyet supabının bulunması şarttır. Öyle ki, emniyet supabından çıkan bir boru oksijeni direkt olarak dış havaya atabilsin.

2.7 - Oksijen basıncı devrede bulunan bataryada belirli bir değerin altına (örneğin 7 atü) düştüğünde presostat işâret lâmbasını ve zil tertibatını harekete geçirecektir. Zil tesisatı 12 volt cereyanla çalışacak merkez odasına veya koridorun uygun herhangi bir yerine katılacaktır. Takılacağı yer projede ayrıca bir kayıt bulunmadığı müddetçe kontrollükçe tespit edilecektir.

2.8 - Boşalan oksijen bataryasının yerine dolu bataryanın ikâmesi, ya elle kumandalı olacaktır ki, bu takdirde vana açma kapama işlemi nöbetçi tarafından yapılmak suretiyle bir batarya devreye girerken diğerinin devreden çıkması ve bunun tablo üzerinde (boşta, devrede v.b. şeklinde) okunması şarttır veya otomatik olarak boş bataryanın devreden çıkması ve bunun yerine dolunun devreye sokulması sağlanacaktır. Şöyle ki, bilfarz soldaki bataryanın dedantörü 8 atüye sağdaki ise 7 atüye ayarlansın ara şebekedeki basınç 8 atü olduğundan sağdakinden oksijen gelmez. Fakat faaliyette olan soldaki oksijen bataryasında basınç 7 atüye kadar düştükten sonra bu defa sağdan oksijen gelmeğe başlar. Ara şebekede basınç 8 atü den 7 atü ye inmiş olur. Bu defa sinyal tesisatı harekete geçer nöbetçi sağdaki dedantörü 8, soldakini ise 7 atüye ayarlar. Bu eksantrik bir kolun sağa veya sola alınması suretiyle kolay yapılacaktır.

2.9 - Herhangi bir arıza veya bakım esnasında bütün tesisat durdurmaksızın gerekli tamir ve bakımın yapılabilmesi için tesisatın en uygun muhtelif yerlerinde ve ikinci detant tablolarında da birer kapatma vanası bulunacaktır. Ancak bu vanalar da 2.2 de belirtildiği şekilde yetkisiz kimselerin müdahalesine karşı emniyetli bir muhafaza içine alınacaktır. Ayrıca uzun boru tesisatlarında da uygun yerlere rakorlar ilâve edilecektir. 

3 - DENEMELER :

3.1 - Üfleme işlemi tamamlandıktan sonra çıkış istasyonları vanaları bağlanarak bütün sistem 10 atü basınçta kaçak denemesine tâbi tutulacaktır. Deneme için 10 atü basınçlı azot gazı kullanılacak. Sistem basınç altındayken bütün birleşme yerlerine sabun eritilmiş su (sabun yağsız cinsten olacaktır.) Temiz bir boya fırçasıyla tatbik edilerek kaçak olup olmadığı kontrol edilecektir.

3.2 - Denemeler idarece tayin edilecek deneme heyetinin huzurunda yapılacak ve heyetin tesisi kabul etmesine kadar devam edecektir.

K- Cihazlar, Asesuarlar, Armatürler

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Bazı cihazların, aksesuarların veya armatürlerin 1. sınıf ve 2. sınıf olanlarına birim fiyat listesinde yer verilmiştir.

1.1.1 - Birinci sınıf pirinç kromajlı armatürler: Bütün prina parçaları hadde mamulü malzemeden, pres döküm usulüyle şekil verildikten sonra veya doğrudan doğruya işlenerek, son durumuna getirilmiş olacak işçilikleri 1. sınıf olacak; ölçüler, malzemeler, kaplama, deneme ve muayeneler bakımından ilgili Türk Standardına uygun olacaktır.

1.1.2 - İkinci sınıf prina kromajlı armatürler: Pres döküm usulüyle şekil verilemeyen gövdesi v.b. parçalar, kokil kalıp ve özel maça kumu ile yapılıp sıcaklığı ayarlı fırınlarda kurutulmuş maça kullanılarak dökülmüş olacak. Diğer hususlar 1.’nci sınıf tarifine uygun olacaktır.

1.1.3 - Fayans mamullerin 1. sınıf ve 2. sınıf olanları TS 605'de yapılan tarife uygun olarak tespit edileceklerdir.

1.2 - Özellikle lâvabo, helâ, pisuar, duş, banyo cihazları ve benzeri cihazlar gerek pis su tesisatına bağlantısından, gerekse döşemeye oturma yüzeyinden su ve rutubet sızdırmayacak şekilde monte edilecekler, bu hususta imalâtçı firma tavsiyelerine uyulacaktır. 

2 - MALZEMELER :

2.1 - Çelik ve döküm emaye cihazlar: Emayesi asit ve baz tesirlerine karşı dayanıklı en iyi cinsten beyaz renkte olacaklardır.

2.2 - Paslanmaz çelik cihazlar: Kaynaksız şekil verilmiş olanları tercih edilecek; kaynaklı olanlardan, argon kaynağı ile yapılmamış olanlar kabul edilmeyecek; kaynak dikişini asgariye indirilmesine ve en az mahzur meydana getirecek kısımlarda olmasına itina gösterilmiş olacak; kaynak bölgeleri diğer kısımlardan zorlukla ayırdedilecek kadar temiz, gözeneksiz, cürufsuz ve mükemmel polisaj yapılmış durumda olacaktır. Malzemesi gerek dayanıklılık ve rijitliği sağlamak, gerekse şekil verme ve kaynak işlemlerine elverişlilik yönlerinden icabeden özellik ve kalınlıkta olacak ve asgari %13 krom ihtiva edecektir.

2.3 - Fayans cihazlar: TS 605'de belirtilmiş olan camlaşmış çini özelliklerini haiz; beyaz renkte ve aksi belirtilmeyenler 1. sınıf olacaktır.

2.4 - Polyester olanlar: En iyi cins cam elyafıyla %30 takviye edilmiş, doyurulmamış polyesterle imâl edilmiş olacak, depolardan gayrisinin; üstü, içi ve lüzumlu görünür kısımları gel-coat kaplanmış beyaz renkte olacaktır.

2.5 - Plâstik malzemeler: Sifonlarda kullanılan malzeme asgari 80°C sıcaklığa dayanıklı bir plâstik cinsi olacaktır. 

3 -Tespit VE MONTAJ ESASLARI VE MALZEMELERİ :

3.1 - Tespit ve montaj malzemesi icabeden dayanıklılıkta olacak ve ankrajlar taşıyacağı yükün yaklaşık olarak 8 katını taşıyabilecektir.

3.2 - Tespit ve montaj malzemesi olarak korozyona dayanıklı cinsten, krom kaplama, pirinç veya galvanizli malzeme kullanılacaktır.

3.3 - Görünecek kısımlarda kullanılacak vida cıvata, tespit tırnağı veya kelepçe v.b. akşam yan yana bulunduğu yüzeye uygun büyüklük, cins, ,kaplama, özellik veya görünüşte seçilecek meselâ kromajlı veya fayans parçaların veya cihazların tespitinde havşaya tam oturacak çapta kromajlı mercimek başlı vidalar; galvanizli parçalar üzerinde galvanizli tespit malzemesi; pirinç tespit malzemesi kullanılacaktır.

3.4 - Kullanılacak ahşap takozların rutubete karşı korunmuş olmaları sağlanacak, plâstik dubeller montaj kaidelerine uygun cins ve büyüklükte seçilecek, deliklerin açıldığı yüzün dayanıklılık yönünden özellikleri deliğin çapı, kullanılacak dubele ve taşıyacağı ağırlığa uygun olacak deliğin markajında da yükseklikler ve yan mesafeler idarece kabul edilecek bir literatüre uygun olacaktır. İdare bu hususta montaj detayı da talep edebilecektir. 

4 - ARMATÜRLER :

4.1 - GENEL ESASLAR

4.1.1 - Krom kaplamalı boru, uzatma parçası, armatür v.b. nin montajının hemen akabinde açıkta kalan bütün yüzlerine koruyucu petrol jeli sürülerek korunacaktır.

4.1 .2 - Bütün armatürler düzgün ve sağlam olarak takılacaklardır.

4.1.3 - Gizli kalmış tespit, askı ve taşıyıcı parçalar imâl edildiği yerde astar boyanmış olacaktır.

4.1.4 - Krom kaplamalı boru bağlantı parçası armatür v.b. nin montajında ağızlarına kaplamayı bozmayacak malzemeden başlık takılmış anahtarlar kullanılacaktır.

4.1.5 - Lavabo armatürlerinin montajında akış noktasının lavabonun tam deliğine gelecek şekilde kullanılacak ayrı sıcak ve soğuk su muslukları kullanılmayacaktır.

4.1.6 - Sıcak ve soğuk su kullanılan lavabolarda aksi idarece talep edilmediği takdirde batarya kullanılacak ayrı sıcak ve soğuk su muslukları kullanılmayacaktır.

4.2 - ARMATÜRLERİN MONTAJI :

4.2.1 - Armatürler duvarın bitmiş kaplamasına uygun gelecek şekilde noktalanmaları yapılıp temiz bir işçilikle hepsi birbirinin aynı olan ve parlatılmış bir tarzda, aksi idarece talep edilmediği takdirde duvara tam dik gelecek şekilde monte edileceklerdir. (Kontrolluktan müsaade almadan armatürler yerine monte edilmeyeceklerdir.)

3.Bölüm : Isıtma, Soğutma, Havalandırma, Klima ve Otomatik kontrol Tesisatı

Genel Esaslar

1 - İmalât ve montaj detayları :

1.1 - Projelere, detaylara, birim fiyat tariflerine ve teknik şartnamelere ilâveten yüklenici aşağıda açıklanan hususları yerine getirecektir.

1.1.1 - İmalât projeleri, imalâtçının atölye teknik resimlerini ve kataloglarından kesilen şartname ve birim fiyat tariflerinde talep edilmiş (tarif edici literatürü cihazın komple karakteristiklerini, ana ölçülerini, kapasitesini, basınç kaybını, standart veya yönetmelikler icabı gereken özelliklerini elektrik motorlarının akuple ediliş şeklini ve denemelerini, v.b.) bilumum malûmatı veren resim, yazı ve grafikleri ihtiva edecektir.

1.1.2 - Yüklenici tarafından verilecek yerleştirme ve montaj detayları; belirli hacimde boruları, cihazları ve yapı elemanlarını; cihazların aksesuarını, buharın çap, boyut ve bağlantı şekillerini, aralarındaki açıklıkları, plânda ve kolon şemasında (kesitte) yeterli sarahatte gösteren teknik resimleri; taşıyıcı yapı strüktürünü, tespit saplamalarının yerlerini ve bunlarla ilgili komple malumatı ve şemaları ihtiva edecektir.

1.1.3 - Bütün pompaj tesisatı için belgelenmiş performans eğrileri verilecektir.

1.1.4 - Kullanılacak izolasyon malzemesinin numuneleri verilecektir.

1.1.5 - Boru, eklenti parçaları, vana ve benzeri boru tesisatıyla ilgili cihazların hangi fabrika mamûlü olanlarının kullanılacağı yazıyla teklif edilecektir.

1.1.6 - Bütün cihazların elektrik ve otomatik kontrol bağlantı şemaları hazırlanarak tasdike verilecektir.

1.2 - Yüklenici imalât ve montaj resimleri ve prospektüsler tasdik edildikten; teklif ettiği cihazlar kabul edildikten ve bu hususlar yazılı olarak kendisine tebliğ edildikten sonra imalâta, ihzarata ve montaja tevessül edecektir. 

2 - TANITMA, İŞLETME BAKIM EL KİTABI :

2.1 - Yüklenicinin teslim edeceği tanıtma, işletme, bakım el kitabı bu bölümle ilgili olarak aşağıdaki malumat ihtiva edecektir.

2.1.1 - Aşağıdaki sistemlerden tesiste mevcut olanların bakımlarının ve işletme esaslarının kısa tarifi;

- Buhar sistemi,

- Kızgın su sistemi,

- 90°-70° sıcak su sistemi,

- Soğutma sistemi (soğutucu akışkan),

- Serinletilmiş su sistemi,

- Kondenser soğutma suyu sistemi.

2.1.2 – Her bir vananın tablo numarası, etiket numarası, bulunduğu yer ve yaptığı hizmet,

2.1.3 - (2.1.1) de verilmiş olan her bir sistemin adım adım; ilk çalıştırmaya hazırlanması, yaz işletmesi, kış işletmesi, durdurulması ve boşaltılması esnasında yapılacak işleri operasyon sırasına göre ihtiva eder işletme talimatı,

2.1.4 - Her tip cihaz için bakım talimatı,

2.1.5 - Her bir kısmi tesis (brülör donatımı, kazan ve kontrolları donatımı, bir havalandırma veya klima santralı, bir pompa grubu v.b.) için kontrol şemaları ve elektrik şemasını da ihtiva eden imalâtçısının tarifname, prospektüs ve katalogları veya fotokopileri,

2.1.6 - Kontrol cihazlarının imalâtçısının tesiste tatbik edilen şekliyle kontrol şemaları,

2.1.7- Havalandırma ve klima menfezlerinde ve vantilatörlerde hava miktarının dengelenmesinin kontrol raporları,

2.1.8 - Santrallerdeki ve binadaki bütün ısıtıcı ve soğutucu elemanların kapasitelerini veren belgeler,

2.1.9 - Kompresörlerin deneme raporları veya belgeleri,

2.1.10 - Serinletilmiş soğutma suyu sistemi deneme raporları,

2.1.11 - Kondenser soğutma suyu sistemi deneme raporları

2.2 - Kitabın hazırlanmasında gerekecek malûmat ve belgelerin kifayetli olup olmadığı hususunda yüklenici idareyle istişare edecek ve hazırlayacağı tam açılımlı fihristi idareye onaylattıktan sonra bu fihriste uygun olarak kitabı hazırlayacak ve onaylı fihrist kitaba eklenecektir.

2.3 - Yüklenici yukarıda 2.1.1; 2.1.5 maddelerinde belirtilen malûmatı o kısmın tamamlanma tarihinden dört hafta evvel temin ederek İdareye vermiş olacak, diğer maddelerle istenen malûmat ise geçici kabulden 4 hafta evvel İdareye teslim edilecektir.

2.4 - Uygulamada tatbik edilmiş bilcümle tadilât işlenmiş olarak uygulama projelerinin 42x60’lık her bölümünün 21x30 ebadında küçültülmüş fotokopileri de malûmat el kitabına konmuş olacaktır. (Slayt da olabilir) Projelerin de numaralanmış fihristi, onanmış ve diğer fihriste eklenmiş olacaktır. 

3 - KONTROL KAPAKLARI VE KASALARI :

3.1 - Gizli durumda kalmış bilumum kontrol vanaları, pislik ayırıcılar, kondens ayırıcıları, damperler, motorlar ve benzeri periyodik kontrolü, bakımı veya tamiri gerekecek her cihaza kolayca ulaşabilmeyi mümkün kılacak yerlerde kontrol ve ulaşma kapakları yapılacaktır.

3.2 - Kontrol kapakları ve kasaları, havalandırma tesisat şartnamesinde verilmiştir. Bunların yapılması, ebatları ve yerleri hakkında kontrol teşkilâtıyla birlikte karar verilecek ve tatbik edilecektir. 

4 - GEÇİCİ OLARAK BIRAKILAN AÇIKLIKLAR :

4.1 - Boru veya kanalların yapımı ve montajı için duvarlarda, döşemelerde veya tavanlarda bırakılacak geçici açıklıklar, işin tamamlanmasından sonra yanmayan bir malzeme ile kapatılacaktır. 

5 - ELEKTRİK İŞLERİ :

5.1- Bu kısımda yapılmış bütün elektrik işleri, Elektrik Tesisatı Birim Fiyat Tariflerine ve Teknik Şartnamesine uygun olarak yapılmış olacaktır. 

6 - TESİSATIN ÖĞRETİLMESİ :

6.1 - Yüklenici geçici kabulün sonunda binayı kullanacak olan kuruluşun görevlendireceği işletme personeline 15 gün müddetle tesisatı ve işletme, bakım ve onarımını öğretecektir.

Isıtma Santralleri

1 - GENEL ESASLAR :

1.1 - Kullanılacak malzeme alet ve cihazlar işletme ve çalışma esnasında maruz kalacakları şartlara uygun seçilmiş olacaklardır.

1.2 - Korozyon olması muhtemel kısımlarda önceden kabul edilmiş korozyona dayanıklı malzeme ve montaj metotları kullanılacak, bu meyanda pil reaksiyonu göstermeleri muhtemel birbirine uygun olmayan malzeme izole edilecektir. Şartnamelerde ve projelerde aksi belirtilmemişse korozyona karşı dayanıklılık önceden kabul edilmiş ana malzemelere ve kaplamalar kullanılarak önlenmiş olacaktır.

1.3 - Basınç altında çalışan kaplar (kazan, kapalı imbisat deposu, denge deposu v.b.) ilgili Türk Standartlarına veya bu konuda Türk Standardı çıkarılmamışsa İdarece kabul edilecek milletler arası bir standarda uygun imâl edilmiş ve denenmiş olacak ve bu standardın ilgili madde veya tablo numarası ve deneme basıncı, silinmez şekilde belirli bir yerine yazılmış olacaktır.

1.4 - Sistemlerin bütün elemanları, işletme sırasında maruz kalabilecekleri tüm sıcaklık safhalarında, beğenilecek çalışma ve performans gösterecek şekilde tanzim edilmiş ve ayarlanarak dengelenmiş olacaklardır.

1.5 - Komple çalışır bir sistem meydana getirmek için lüzumlu bütün kontrol cihazları, elektrik bağlantıları, boru donanımları, vanalar, hava boru ve kanalları, yardımcı parçalar ve diğer cihazlar tesise monte edilmiş olacaklardır.

1.6 - Bütün cihazlar ve donanımlar özellikle ilgili Türk Standartlarına, kanunlara, tüzüklere ve yönetmeliklere uygun olarak imâl ve monte edilmiş olacaklardır. Herhangi bir mevzuatın henüz yürürlüğe konmamış olduğu mevzularda idarece kabul edilecek milletler arası bir standarda uygunluk aranacaktır. Bunların dışında kalan hususlarda tesisat, teknik şartnamelere ve alışılmış usul ve kaidelere uygun olarak imâl ve monte edilmiş olacaklardır. Cihazların montajında imalâtçı firma tavsiyelerine de uyulmuş olacaktır.

1.7 - Bütün elektrik motorları; şalterleri (starterleri) ve kontrol cihazları elektrik iç tesisat yönetmeliği ve teknik şartnamesine ve Bakanlık elektrik tesisatı şartnamelerinin ilgili şartlarına uygun olarak imâl edilmiş olacaklardır.

1.8- Isıtma santrallerinin yerleştirilmesi ve donatılmasında T.S. 2192 ye uyulacaktır. 

2 - TALİMAT VERİCİ PLAKALAR :

2.1 - Her makinenin (pompa, vantilâtör, brülör v.b.) üzerine yağlama ve bakım talimatını ihtiva eden bir madeni plâka konacaktır.

2.2 - Her makinanın üzerine çalıştırma ve durdurma talimatını ihtiva eden bir plâka konacaktır.

2.3 - Plâkalarda verilen izahat ve şemalar idareye yazıyla teklif edilmiş olacak ve idarece onandıktan sonra plâkalar yazdırılacaktır. 

3 - DENEMELER :

3.1 - İmalatçı firma tarafından her cihaz işletme basıncına uygun şekilde bâsınç ve (veya) vakum denemelerine tabi tutulmuş olacaktır.

3.2 - Montajın tamamlanmasından sonra sistemin proje şartlarını gerçekleştirdiğini tespit için gerekli denemeler yapılacaktır. 

4-İMALÂT PROJELERİ VE DETAYLAR :

4.1 - Cihazlar şantiyeye sevk edilmeden evvel aşağıda belirtilen belgeler onanmak üzere idareye verilecektir.

4.1.1 - Cihazlar için titreşim izolasyonlarını, temel veya kaide detaylarını; imâl edildikleri malzeme ve montaj usullerini de belirten komple imalât ve montaj projeleri prospektüs ve (veya) katalogları,

4.1.2 - Kullanılan bütün cihazların komple kapasite ve performanslarını veren eğriler, tablolar v.b. malûmat verici belgeler. 

5 - KAZAN DAİRESİNİN BOYUTLANDIRMA VE DÜZENLENMESİ :

5.1 - Isıtma cihazlarının teknik kaidelere uygun bir tarzda işletilmelerini mümkün kılmak ve rahatça tamir ve bakımlarını sağlamak maksadıyla ısıtma santrallerini ölçüleri kâfi derecede tayin edilmelidir.

5.2 - Kazan dairesinin arka tarafı ile kazanların arka kısmı arasına duman boruları ve kanallar üzerine bodes yapılması gerekirse ızgara veya kafes şeklinde yapılması ve kâfi ferahlık sağlanması temin edilmelidir.

5.3 - Kazan dairesinde giriş veya bodese çıkış için yapılacak merdivenler demirden yapılmalı, basamaklar eğilmeyecek kalınlıkta veya baklavalı saçtan olmalıdır.

5.4- Kazan dairesi suları kanalizasyona isale edilebiliyorsa yanıcı, patlayıcı ve yağlı maddeler ayrıldıktan sonra kanalizasyona bağlanmalıdır. Kanalizasyon kotundan düşük kotta tesis edilmiş santrallerin kirli suları yeterli hacimde bir pis su çukurunda toplanıp, yağ v.b. maddeleri ayrılıp uygun bir usulle kanalizasyon kotuna yükseltilerek isale edilecektir.

6 - KAZAN DAİRESİNİN ÇIKIŞ YERLERİ KAPILAR, PENCERELER :

6.1 - Santrallerde daimi surette emniyetle kullanılabilen ve mümkün mertebe birbirinin aksi istikametine düşen iki çıkış yeri olmalıdır. Bunlardan biri bina dışına açılmalıdır. Çıkış yerlerinden birisi pencerede de olabilir.

6.2 - Santral kapıları dışarıya doğru açılmalı kendiliğinden kapanmalı ve yanmaz malzemeden yapılmış olmalıdır.

6.3 - Santralde bina dışına açılan bir pencere bulunmalıdır. Bu pencere yanmaz malzemeden yapılmalı ve mümkün mertebe alanı, santral döşeme alanının 1/12 sinden az olmamalıdır. 

7 - KAZAN DAİRESİNİN HAVALANDIRILMASI :

7.1 - Kazan dairesinin havalandırılması hava bacası ve pencere ile sağlanacaktır.

7.2 - Havalandırma mümkün mertebe cereyana meydan verilmeden sağlanmalıdır.

7.3 - En az bir hava giriş menfezi bulunmalı; bu menfez(ler) veya pencere(ler) tüm kesiti ile açık tutulmalı ve bu husus kolayca görülecek yerde konacak bir levhayla açıklanmalıdır.

7.4 - Katı yağ yakıt yakan ısıtma santrallerinin hava giriş menfezlerini alanı DIN 4705'e göre hesaplanmalı ve duman bacalarının iç kesit alanlarının toplamının % 50 sinden az olmamalıdır.

7.5 - Hava giriş menfezinin kazan dairesi döşeme seviyesinden 50 cm.’den daha yüksekte olmaması tercih edilmelidir.

7.6 -Tabii olarak havalandırılan kazan dairelerinde hava bacası kesit alanı (Açık) toplam duman bacası kesit alanının (Açık) en az %25'i kadar olmalıdır.

7.7 - Hava bacaları duman bacaları gibi çatı üstüne kadar çıkarılmalıdır. 

8 - DUMAN BORULARI KANALLARI VE BACALAR :

8.1 - Her kazanın ayrı bir bacası olması tercih edilecektir.

8.2 - Bacalar gaz basınç kayıplarını asgariye indirecek şekilde iç yüzeyleri düzgün ve muntazam örülmüş olmalıdır.

8.3 - Baca çekişinin azalmaması bakımından baca gazlarının soğumaması için gerekli tedbirler alınmış olacaktır. Ateş tuğlası veya tecrit gereken bacalarda soğuma hesapları yapılarak İdarenin tasvibi alındıktan sonra bu husus gerçekleştirilecektir.

8.4 - Binaya ait bölmeler, beton perdeler baca duvarı olarak kullanılmayacak, bacalar deliksiz tuğla ile örülecektir.

8.5 - Her bacanın dip kısmında kurum toplanması için çukur ve bu çukurun madeni temizleme kapağı bulunacaktır.

8.6 - Duman kanalları ve boruları en az %10 meyille bacaya doğru yükselir şekilde yapılacak, bunların toplam uzunluğu baca yüksekliğinin %30’undan fazla olmayacak duman boruları teknik izolasyon şiltesiyle tecrit edilecek, duman kanallarında da soğumaya karşı gerekli tedbirler alınmış olacaktır.

8.7 - Duman kanalları üzerinde belirli aralıklarla çift cidarlı arası tecritli olarak yapılmış madeni temizleme kapakları konacaktır.

8.8 - Kazan çıkışından baca nihayetine kadar duman yollarında birleşmeler, kapaklar ve bizatihi yapı gaz sızdırmaz olarak yapılacak. Bunun için gerekli yerlerde amyant fitillerle kalafatlama veya contalama yapılacaktır.

8.9 - Bir bacaya birden fazla kazan bağlanması halinde her kazanın çıkışında bir duman klâpesi konacaktır. 

9 - KÖMÜRÜN DEPOLANMASI :

9.1 - Kömürün bina içinde depolanması gerekiyorsa kömürlük kazan dairesine direk bağlantılı olmalıdır.

9.2 - Kazan dairesiyle kömürlük arasında yanmaz malzemeden bölme ve kapı olmalıdır.

9.3 - Kömürün içeri alınması için kolaylık sağlanmış olmalıdır. 

10 - YAĞ YAKITIN DEPOLANMASI :

10.1 - Sıcak su, buhar v.b. ileten borular ana yakıt depolarına 2 m. den daha fazla yaklaştırılmamalıdır.

10.2 - Ana depo, günlük depo ve servis deposu dışında yağ yakıt, ısıtma santralında depo edilmemelidir. Yağ yakıt deposu bulunan hacimlerde kolay yanıcı maddeler de depo edilmemelidir.

10.3 - Yağ yakıt deposu bulunan hacimlerin duvar ve tavanlarının yangına karşı koruyucu kaplamayla kaplanması tercih edilmelidir.

10.4- Kazan dairesinde 2000 Lt. den fazla yağ yakıt depo edilmemelidir.

10.5 - Yakıt deposunun bulunduğu hacimle kazan dairesi yangına dayanıklı bir bölme ve kapıyla ayrılmış olmalıdır.

10.6 - Depodan sızacak yağ yakıtın zemin sularına, kanalizasyona karışmaması, bina dışına veya diğer odalara geçmemesi için gereken tedbirler alınmış olmalıdır.

10.7 - Havalık boruları tankın üst kenarından çıkıp devamlı yükselerek doldurma ağzı seviyesinden 2,5 m. yüksekte deve boynu ile nihayetlenmelidir.

10.8 - Doldurma borusunun ağzı bina dışında olmalı ve vidalı contalı bir kapakla kapatılabilmelidir.

10.9 - Ana depodaki yağ yakıt seviyesi bir gösterge ile takip edilmelidir. Yakıt doldurma yerinde tankın dolduğunu belirtecek tedbir alınmış olmalıdır. Cam seviye göstergesi kullanılırsa kırılmaması için uygun tedbirler alınmalıdır.

10.10 - Yağ yakıt, depodan tortu ve suyun toplanacağı belirli bir hacimin üstünde kalan bir seviyeden alınmalıdır.

10.11 - Taşma ve havalık boruları dışında depodan yakıtı akıtan borular kolay erişilebilir bir yerden kapatılabilmelidir.

10.12 - Ana depodan; yüksekte olan günlük depolarda taşma borusu ana depoya ba