Gürültü Kontrol Yönetmeliği

1.Bölüm : Genel Hükümler

Araç ve Kapsam

Madde 1 - Bu yönetmeliğin amacı, kişilerin huzur ve sükununu beden ve ruh sağlığını gürültü ile bozmayacak bir çevrenin geliştirilmesini sağlamaktır. Bu amaca uygun olarak gürültü ile ilgili terimlerin tarifi ile gürültü kontrollünün uygulanacağı sınırların belirlenmesi esasları kapsar.

Kanuni Dayanak

Madde 2 - Bu yönetmeliğin 9 Ağustos 1983 tarih ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 14. Maddesi hükmüne hazırlanmıştır.

Uygulama Alanı

Madde 3 - Bu yönetmelik, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışındaki alanlarda uygulanır.

Tanımlar

Madde 4- Bu yönetmelikte sözü geçen ve açıklanması gerekli görülen deyimler aşağıda belirtilmiştir.

1. Ses : Titreşim yapan bir kaynağın hava basıncında yaptığı dalgalanmalar ile oluşan ve insanda işitme duygusunu uyaran fiziksel bir hadisedir.

2. Gürültü : Gelişigüzel bir yapısı olan bir ses spektrumudur ki, subjektif olarak, istenmeyen ses biçiminde tanımlanır.

3. Darbe Gürültü : İki kütlenin birbirine çarpması ile ortaya çıkan gürültüdür.

4. Gürültüden Etkilenme : Gürültünün insan sağlık ve konforu üzerindeki etkileri, işitme hasarları şeklinde görülen fiziksel tesirleri, vücut aktivitesinde görülen fizyolojik tesirleri, rahatsızlıklar, sinirlilik gibi psikolojik tesirleri ve iş veriminin azalması, işitilen seslerin anlaşılmaması gibi görülen performans tesirleri olarak 4 grupta toplanabilir.

5. Vibrasyon : Genellikle katı ortamlarda yayılan ve dokunma duygusu ile hissedilen alçak frekanslı ve yüksek genlikli mekanik titreşimdir.

6. Vibrasyondan Etkilenme Sınırı : Vibrasyonun insan sağlığı, performansı ve konforu üzerinde oluşturduğu hareket hastalığı gibi fizyolojik ve psikolojik etkilerle yapılarda hasarların başlama sınırlarıdır ki, vibrasyonun hızı, ivmesi, genliği, frekansları veya süresi ile ortaya konulmuş kriterlerdir.

7. Ses basınç seviyesi veya gürültü seviyesi : Ses yayılması sırasında değişen atmosferik basıncın denge basıncına göre farkıdır. 0.0002 Newton/m2 lik standart referans ses basınç seviyesine oranlanan ses basınç düzeyinin birimi desibel (dB) dir. Desibel : Verilmiş bir ses şiddetinin kendisinden 10 kat az diğer bir ses şiddetine oranının 10 tabanına göre logaritmasına eşit ses şiddetine Bel ; bunun 1/10'una desibel denir.

Ses şiddet seviyesi Lp = 10 log [ P/Po ] 2 = 20 log P/Po

Burada :

Lp = Ses şiddeti seviyesi (dB)

P = Ses basıncı )N/m2 )

Po = Referans ses basıncı (TS 187'e göre 2 x 10- 4 N/m2 ) dir.

8. dBA : İnsan kulağının en çok hassas olduğu orta ve yüksek frekansların özellikle vurgulandığı bir ses değerlendirmesi birimidir. Gürültü azaltılması veya kontrolünde çok kullanılan dBA birimi, ses yüksekliğinin subjektif değerlendirmesi ile de ilişkilidir.

9. Frekans : Ses dalgasının birim zamandaki titreşim sayısı olan frekansın birimi Hertz'dir

10. Frekans Spektrumu : Gürültü içinde mevcut farklı frekanslara sahip ses dalgalarına ilişkin Ses basınç düzeylerinin analiz edilmesi sonucunda ortaya konulan grafiklerdir.

11. Eşdeğer Gürültü Seviyesi (leq) : Verilmiş bir süre içinde süreklilik gösteren ses enerjisinin veya ses basınçlarının ortalama değerini veren dBA biriminde bir gürültü ölçeğidir. Simgesi Leq olup aşağıdaki gibi hesaplanmaktadır.

n

Leg = 10 log 1/n S 10 Li/10, dBA

i = 1

n : gürültü sayısı

Li :gürültü düzeyleri, dBA

12. Demiryolu Leq Seviyesi : Demiryolları gürültüsünün değerlendirilmesinde kullanılan ve ulaşım yoğunluklarını ve lokomotif ve vagonların ses düzeylerini ayrı ayrı hesaba katan gürültü ölçeğidir.

Aşağıdaki gibi hesaplanmaktadır :

Leq = NELт + 10 log N - 49 dBA

NELт = 10 log (10 N ELc ∕10 + NELL ∕10)

NELc = L ACmax + 10 log 1 0 Tc

NELL = L Almax + 10 log 1 0 TL

L Acmax ve L Almax : Vagonların ve lokomotifin geçişi sırasında tepe düzeyler, dBA

Tc ve T L : Vagon ve lokomotif efektif geçiş süreleri, s.

13. En yüksek ses seviyesi = Tepe düzeyi = üst düzey (Lmax) : Zamana göre değişen gürültünün herhangi bir anda sahip olduğu en yüksek değerdir.

14. Gürültü indexi, (WECPNL) Havaalanı ve yakın çevresinde hava arası gürültüsünün değerlendirilmesinde kullanılan ve Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu (ICAO) tarafından öngörülen bir birimdir ve uçak tiplerini, gürültünün frekans spektrumu, uçağın geçiş süresini, günlük uçuş yoğunluğunun hesaba katmaktadır.

WECPNL: 10 Log [ 5 antilog ECPNLD + 3 antilog ECPNLN + 10 ] + 5

8 10 8 10

 

ECPNLD : Gündüz ECPNL (07 - 22)

ECPNLN : Gece ECPNL (22 - 07)

S : Mevsimsel ayarlama faktöre (-5 ile +5 dB arasında)

 

n EPNL (n) To T

ECPNL : 10 Log S antilog ------------------ + 10 Log ---------- - 10 Log ------

1 10 to to

 

ECPNL : Efektif gürültü seviyesi, n: Gürültü olayı sayısı, T : Değerlendirme periyodu To, to : Ölçüm özelliklerine göre belirlenen sabitler.

15 . Gürültüye duyarlı olan ve kullanımlar : Kamu ve özel mülkiyetli arazilerde kurulmuş ve içinde yer alan olaylar gereği, istenen seslerin en iyi biçimde duyulabildiği ve dış görüntüden olan rahatsızlığın en fazla olduğu, kısaca iç akustiğin şart koştuğu aşırı sesten korunması gerekli olan binalardır. Mesela: konut, hastane, okul, motel, pansiyon, dinlenme tesisleri, tatil ve dinlenme parkları, mezarlık gibi yerler, kendi içlerinde çok ve orta derecede hassa olarak ayrılabilirler.

16. Dış Gürültü Seviyesi: Yapıların dışında, dış duvarlardan 1.00 metre uzaklıkta ölçülmüş hesaplanmış gürültü seviyeleridir.

17. İç Gürültü Seviyesi: Yapıların içinde çeşitli faaliyetlerin yer aldığı faaliyet hacimlerinde ölçülmüş ve hesaplanmış gürültü seviyeleridir.

18. Gürültü Kontrolü: Herhangi bir ses kaynağından yayılan niteliğine sahip sesleri, kabul edilebilir seviyeye indirgemek, akustik özelliğini değiştirmek, etki süresini azaltmak, hoşa giden veya daha az rahatsız eden bir başka ses ile maskelemek gibi metodlarla zararlı etkilerini tam olarak gidermek veya makul bir seviyeye indirme işlemidir. Gürültü kontrolü gürültü kaynağında, gürültünün yayıldığı çevrede ve gürültüden etkilenen kullanıcıda olmak üzere üç elemanda yapılabilir.

19. Çevrede tedbirler: Yapıların dışında veya içinde yer alan gürültü kaynaklarından doğan seslerin, yapıların veya yapı içinde kullanıcıya ulaşıncaya kadar yayıldığı çevrede yapılabilecek her türlü gürültü kontrolüdür.

20. Gürültü Kaynağında Tedbirler: Gürültü üreten ses kaynağının yapısı, işleme tekniği, oturduğu zemin, monte edilme biçimi ve buna benzer doğrudan kaynak ile ilgili olarak alınabilecek tedbirler.

21. Gürültü Sertifikası : Hava aracının çıkardığı gürültü bakımından Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı'nın yayınlanan kriterlere uygun olduğunu belirten belgelerdir.

22. Reverberan, Çınlayan Avlu : Karşılıklı yer alan duvarlar gibi yansıtıcı düşey yüzeyler ile sesleri defalarca yansıtan ve gürültü miktarının artmasına ve yankıya neden olan avlu şeklidir.

23. Arka Plan Gürültüsü : Bir çevrede incelenen gürültü kaynağının dışında diğer kaynakların aynı anda oluşturdukları sürekli bir fon gürültüsüdür.

24. Ses Geçirme Katsayısı : Ses geçiş katsayısı = ses iletim katsayısı : Bir yapı elemanın ses yalıtımının ölçülmesinde temel birim olan ses geçirme katsayısı; elemanın yüzeyine gelen ve arka tarafına iletilen ses şiddetleri farklıdır ve logaritmik ölçekte belirtildiğinde, ses iletim kaybı = ses geçiş kaybı = ses geçirme kaybı adını almaktadır. Birimi desibel' dir, Geçirme kayıpları eleman özellikleri yanında seslerin frekanslarına göre değişmektedir.

25. Ses Yutuculuğu : Bir elemanın yüzeyine çarpan ses dalgasındaki enerjinin, eleman gözeneklerindeki sürtünme sebebi ile ısı enerjisine dönüşmesi ve böylelikle yüzeyden geriye yansıyan ses enerjisinin azalmasıdır.

26. Ses Yalıtımı : Yapı elemanları aracılığıyla iletilen seslerin miktarlarını azaltmak veya diğer bir deyişle elemanın ses geçirme kaybını arttırmak için elemanın konstrüksiyonunda ve kullanılan malzeme ve bileşenlerde alınabilecek her türlü tedbirdir.

27. Fizik Çevre Faktörleri : Sesin kaynaktan kullanıcıya, yapı ve etkilenen kişilere iletilmesi sırasında geçtiği fiziksel çevrede bulunan ve ses yayılımını etkilenen gürültüyü arttırıcı ve azaltıcı her türlü elemandır.

28. Akustik Gölge Bölgesi : Ses dalgalarının bir çevrede yayılmaları sırasında engeller, rüzgar etkisi ve günlük sıcaklık değişimleri gibi dış tesirlerle kırılma ve kıvrılmalara uğramaları sonucu ortaya çıkan ve içerisinde ses düzeylerinin 10 - 15 dBA kadar azalma gösterdiği alanlardır.

29. Gürültü Azaltma Katsayısı (NRC) : Konuşma seslerinin algılanmasında önemli olan ve 250 - 2000 Hz arasındaki frekans bölgesinde malzemelerin ortalama ses yutuculuk katsayıları veren tek sayılı bir birimidir.

NRC = (a 250 + a 500 + a 1000 + a 2000)/4

a = Ses yutuculuk katsayısı (0,0 - 1.0)

30. Reverberasyon Zamanı : Bir hacmin akustik özelliğini belirleyen bir kriterdir. Hacim içinde faaliyette olan bir ses kaynağının susmasından itibaren ses düzeylerinin 60 dB düşmesine kadar geçen saniye biriminde zaman süresidir.

Madde 5 - Görev Yetki ve Sorumluluklar

1. Bu yönetmeliğin, kendi yetki alanları içerisinde uygulanmasından, mahallin en büyük mülki amiri, belediyeler ve köy tüzel kişilikleri teknik konularda Mahalli Çevre Kurallarının görüşünü alabilirler ve yardım isteyebilirler. Mahalli Çevre kurulları bu istekleri yerine getirmekle yükümlüdürler.

2. Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü, gürültü kontrolü konusunda ilgili kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamakla yükümlüdür.

2.Bölüm : Gürültü Kaynakları; karayolu, Havayolu Taşıma Araçları, Sanayi, Yol ve İnşaat Makineleri

 Madde 6- Sanayi, yol ve İnşaat Makinaları;

1. Değişik gürültü kaynakları ve bu kaynaklardan yayılmasına için verilen maksimum gürültü seviyeleri Ek-1 : 'de verilmiştir. Bu ses seviyelerinden daha yüksek gürültü çıkaran araçların gerekli tedbirler alınmadan çalıştırılması, hizmete sokulması, kullanılması yasaktır.

2. Şantiye Gürültüsünün Seviyeleri; çevrede bulunan gürültüye hassas yapıların bir metre uzaklığında Tablo 4 'de verilen kabul edilebilir değerleri aştığı takdirde bu yönetmelikle belirlenen yetkililerce şantiye çalışma saatlerinin azaltılması, yapının durdurulması tedbirleri alınır.

Madde 7 - Karayolları Taşıtları

1. Hiç kimse susturucusuz veya ses giderici diğer parçaları olmadan bir motorlu kara taşıtı çalıştıramaz veya çalışmasına sebep olamaz. Bakım onarım veya diğer değiştirme amacı dışında bir motorlu araç veya motosiklet üzerindeki susturucu veya ses giderici parça çıkarılamaz, çalışmaz hale getirilemez.

2. Kamuya açık yerlerde çalıştırılan motorlu taşıtların çıkardıkları gürültüler. Ek-1' de verilen sınıfları aşamaz.

3. Bir motorlu araç üzerinde veya içinde korna ile veya ses çıkaran başka bir cihaz ile tehlike uyarısı vasfı taşımayan ses yapmak veya yapılmasına sebep olmak yasaktır. Taşıtların sesli uyarıcıları TS-1875 ve TS-2214'e göre yapılan ölçmelerde araçtan 2.00 m. Uzaklıkta ve 1.20 m. Yükseklikte 105 - 118 dBA olmalı ve frekans spektrumu 1800 - 3550 Hz. Arasında görünmelidir. Geçiş üstünlüğüne haiz taşıtlara Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 157. Maddesi hükmü uygulanır.

 

Madde 8 - Taşıtların iç gürültü seviyeleri Tablo 1 'deki değerleri aşamaz.

Madde 9 - Havayolu, Demiryolu Taşıtları;

1. Türk tescilindeki ve yabancı ülke tescilindeki havayolu araçlarının iç ve dış trafiğe açık havaalanlarımıza iniş ve kalkış yapabilmeleri için gürültü sertifikasına sahip bulunmaları gerekir, Gürültü sertifikası bulunmayan Türk ve Yabancı ülke tescilli havayolu taşıtları iç ve dış trafiğe açık havaalanlarımıza gürültü tazminatı ödeyerek iniş ve kalkış yapabilirler. Bu tazminatlarla ilgili esaslar Ulaştırma Bakanlığınca belirlenir ve tebliğ şeklinde yayımlanır.

2. Banliyö ve şehirlerarası trenler ile ağır ve hafif metrodan çıkan gürültüler Ek-1'de verilen sınır değerleri aşamaz.

Madde 10 - Havaalanı gürültü planları hazırlanmasını takiben Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü' nün gerekli gördüğü ve Ulaştırma Bakanlığı'nca uygun görülen havaalanlarında Ulaştırma Bakanlığı'nca hava araçlarının az gürültülü iniş ve kalkış biçimleri belirlenir. Hava aracı ve havaalanları için gürültü konusunda belirlenecek her türlü metot standart ve kararlarda Ulaştırma Bakanlığı ile işbirliği yapılır.

Madde 11 - İşyerleri ile ilgili olarak;

1. İşitme sağlığı açısından kabul edilebilir en yüksek gürültü seviyelerin için Tablo 2 'de verilen değerler esas alınır.

2. Bu yönetmeliğin 5. Maddesinde belirtilen yetkililer tarafından yapılan kontrollerde Ek-1 ve 11. maddedeki sınırları aşan bir çalışma düzeni uyguladığı tespit edilen işyeri sahipleri ve kamuya ait işyeri yöneticilerine mahallin en büyük mülki amiri tarafından bir aylık süre verilerek durumu düzeltmeleri istenir. Endüstriyel makine araç ve gerecin gövdeleri ve eksozlarıyla yayılan hava kaynaklı seslerin, aracın yapısal özelliğine, kaynağın yapı içindeki konumuna, oturduğu yere ve bağlantılarına, çevredeki ses yansıtıcı diğer yüzeylere ve yapı elemanı aracılığıyla yayılan darbe seslerinin ve mekanik vibrasyonların ise aracın yapısına, monte edilme şekline, operasyon tekniğine, yapılan işe, bakımına ve kullanılan araç adedine bağlı olduğu gözönünde tutularak gürültü kontrolü yapılır. Bu gereği yerine getirmeyen imalathane ve işyerlerinin faaliyetlerini kısmen veya tamamen, süreli ve süresiz olarak durdurulur.

3. İşyerlerinde tavsiye edilen gürültü seviyelerinin aşıldığı, gürültü ve vibrasyonların kaynağında azaltılması için teknik imkanların yetersiz olduğu durumlarda, işveren işçilere 1475 sayılı İş Kanununda belirtilen koruyucu giysiler ve gereçleri sağlamakla yükümlüdür.

3.Bölüm : Yerleşim, Yapı, Malzeme

Madde 12 - Yerleşim Bölgeleri İçin temel Kriterler

1. Trafik gürültüsü için temel kriterler 35 dBA - 45 dBA aralığında seçilir. Yerleşme yerine ve gün içindeki zaman dilimine bağlı olarak Tablo 3 'deki düzeltmeler yapılır.

2. Diğer gürültü kaynakları için yapıların 1.00 m. Uzaklığındaki gürültü seviyeleri Tablo 4 'de verilen sınırları geçemez.

3. Yerleşim alanı içinde bulunan yapı tiplerine göre kabul edilebilir iç mekan ses basıncı seviyeleri için Tablo 5 'deki değerler uygulanır.

4. Yapıların mimarı projelerin hazırlanmasında esas alınmak üzere yapılar içindeki gürültüye hassas faaliyet alanları ile gürültü kaynağı olan faaliyet alanları Tablo 6 'da verilmektedir.

Madde 13 - Karayolu, Demiryolu, Havaalanları ve İmar Planları ile İlgili Olarak

1. Mevcut karayolu ve şehir içi ana arterler ve çevre yollardan yayılan gürültülerin seviyelerini gürültü kaynağından en az 300 m. Uzaklık içerisinde gösteren gürültü haritaları belediyelerce hazırlanıp imar planlarında gürültünün azalmasını sağlayacak tedbirler bu yönetmelikle belirlenen esaslar çerçevesinde alınır.

2. Bayındırlık ve iskan Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı ve Belediyeler şehir içi ve dışı trafik yollarını planlarken gürültü problemini de göz önüne alarak gürültüye hassas alanlardan yoğun yolları uzaklaştırmak, yerleşme içinde geçmesi zorunlu ve yoğunluğu 10,000 taşıt/saat'ten büyük olan yolların kodunu düşürür yarma ve şevler içine almak, yol kaplamasına belirli yol kesimleri için az gürültü yaratacak türden seçmek, yol eğimini ayarlamak, kavşak, dönemeç ve ışıkları düzenleyerek trafiğin duraksız akışını sağlayarak gürültüyü azaltmak, durakları uygun seçmek, yol kenarlarına gürültü perdeleri inşa etmek, yeni yollar ile trafik yoğunluğunu yerleşme dışına kaydırıcı tedbirler almak, ağır taşıtları belirli yollarda sınırlandırmak, hız sınırları koymak konularında gerekli çalışmaları Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü ile koordinasyon içinde yürütürler.

3. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı ve Valiliklerin işbirliği ile bütün tren ve lokomotiflerin ses ölçümlerinin yapılması, standartlara uygun olmayan trenlerde gürültü kontrolü amacıyla lokomotiflere susturucu takılması, fren özelliklerinin değiştirilerek diskli frenlerin kullanımı, makine yapısında önlemlerinin alınması, lokomotif ve vagonların tekerleklerinin düzeltilmesi, yağlanması ve tekerleklerde ses yutucu malzeme kullanımı gibi yapı ile ilgili tedbirlerin alınması, demiryollarında ise rayların sık sık bilenmesi, parlatılması rayların belirli kesimlerinde lastik takozlar kullanılması, ray bağlantılarının kaynaklı durumu getirilmesi, demiryolu dönüşlerinin uygun biçimlenmesi, banketlerin vibrasyon iletmeyen malzeme ile kaplanması, tren yolu kodunun çevreye göre ayarlanması tren yolu çevrelerinin iç yüzeylerinde ses yutuculuğun arttırılması sağlanır.

4. Metrolar İçin:

Belediyeler şehir içi metro gürültü ve vibrasyon kontrolü için, metro içinde, istasyonlarda, metronun geçtiği hatlarda aşağıdaki esaslara uygun uygulama yapılır.

Bekleme, iniş ve biniş platformlarında ve istasyonlarda, vantilasyon şartlarına ilişkin izin verilen gürültü seviyeleri Tablo 7 'de verilmiştir.

Yer altı istasyonlarında içinde, yansımış sesleri kontrol etmek üzere duvar ve tavanlarda akustik tedbir alınır. İstasyon boş iken 500 Hz. de deverberasyon zamanı 1.2 - 1.4 saniye olmalı, içerde kullanılacak akustik malzemenin NRC; ses azaltım katsayısı, en az 0,60 ve 500 Hz. deki minimum yutuculuk katsayısı 0.60 alınır.

Yutucu malzeme ile kaplanacak olan, tavan ve duvarların toplam alanının %35'i ve tavan alanının %50'sinde az olamaz.

Kent içi dışında metronun gürültüye duyarlı alanlardan geçtiği yerlerde gürültü perdeleri yapılır.

Fanların ve diğer gürültülü ekipmanın bulunduğu alanlar, diğer genel kullanım mekanlarından uzaklaştırılır. Bu yapılamıyorsa bölme duvarlarında ve kapılarında ses yalıtımı yapılır.

5. Yeni havaalanı yapımı veya mevcut havaalanlarının geliştirilmesinde ilgili kuruluşlarca gürültü faktörü gözönünde bulundurulur.

6. Yerleşme düzeni içinde gürültülü ve gürültüye hassas noktalar imar planı kapsamı içinde belediyelerce dikkate alınır. Nüfusu 10,000 kişinin altında olan ve imar planı yapmak ihtiyacı duyulmayan yerleşim alanlarında denetim, mülki amirler tarafından yapılır.

7. Planlama kararlarında; gürültü kaynaklarına ilişkin özelliklerden ulaşım hacmi ağır taşıt yüzdeleri, günlük tren yoğunlukları fren türleri, havaalanı kapasitesi ve tesislerine ayrılacak alanlar endüstri türleri ve alanları geçici ve sürekli şantiye alanları için ön belirlemeler ve bu gürültü kaynaklarının gelecekte öngörülen gelişimleri gözönünde tutulur. Öngörülen nüfus yoğunlukları için planlanacak arazi parçalarının kullanım amaçları, hizmet alanları ve bu alanlar arası faaliyet ilişkilerinin çevre gürültülerinden etkilenmeleri açısından gözden geçirilir. Fiziksel çevre faktörlerinden arazi topografyası, bitki örtüsü ve ağaç grupları rüzgar, sıcaklık değişimleri gibi iklimle ilgili elemanların oluşturduğu akustik gölge bölgeleri ve tabii ve suni engeller, planlamada gürültü kontrolü elemanı olarak kullanılır.

8. İmar parselasyon planları ve parselasyon haritaları yapılırken yapı kitleleri içerisindeki gürültüye duyarlı hacimlerin ve yapı çevresinde yer alan faaliyete açık alanların gürültüden korunmasını sağlayacak biçimde yerleştirme ve biçimlendirme yapılır.

9. Büyük ölçekli imar planı yapımında ve mimari projelendirmede gürültü kontrolü için yapının tipi, yapı gruplarının düzeni, kat adedi, bina aralıkları, binaların konumları bina tipleri mimari planları, kitlelerin geometrik biçim ve boyutları ve dış duvarların ses yansıtıcılık özellikleri gibi faktörler gözönünde tutulur. Yapılar ve faaliyet alanları gürültü kaynağına göre uygun yönlendirilirler. Dar ve az pencereli cepheleri gürültü kaynaklarına ve gürültülü alanlara, geniş ve çok pencereli cepheleri ise arazinin sakin bölümüne bakmasına dikkat edilir. Yapı kitlesinin yalnız bir yüzünde cepheleri bulunan eş fonksiyonlu kullanımlar için benzer şartların her iki taraf içinde sağlanması amacıyla kitle, gürültü kaynağına dik yerleştirilir. Avlular, ön ve arka bahçeler, teraslar, rekreasyona ayrılmış ortak dış alanlar ve parklar için parsellerinde zorunlu olarak sıkışık alanlarda yapılacak düzenlemelerde parsel içlerinde geniş ve reverberan olmayan ve sessiz dış cephelerde az pencereli duvarlar ve duyarlı olmayan hacimler getirilir. Bir karayolunun iki tarafına yerleştirilecek binalar karşılıklı yansıma olaylarından kaçınacak şekilde şaşırtılarak yerleştirilirler. Gürültüye duyarlı yapılar ve yapı içindeki duyarlı hacimleri korumak için, yapı ile gürültü kaynağı arasına yeterli uzaklıkta üzeri çim kaplı toprak yığmalar ve yeşillikle sarılmış perde duvarlar yapılabilir. Gürültü kaynağı ile yapı arasındaki yer örtüsü, yumuşak çimen veya yumuşak toprak seçilerek sert zeminlerden kaçınılır.

10. Yerleşim bölgelerinde yapıların içinde gürültüden rahatsızlığı ve sağlığın bozulmasını önlemek için yeni yapılacak yapılarda ve eski yapıların büyük onarımında yapı elemanlarında dış ve iç duvar döşeme, tavan ve çatıda ses yalıtımları mülk sahiplerince yapılır.

11. Dış duvarların 100 m. ötesinde mevcut veya gelecek için tahmin edilen gürültü seviyeleri ile hacimlerin tiplerine bağlı olarak izin verilen Tablo 4 'deki en yüksek gürültü seviyeleri arasındaki farka göre uygun bir yapı elemanı konstrüksiyon seçilir. Katsayının bağlı olduğu yüzeyin gözenekliliği pürüzlüğü, ağırlığı tabakalı veya masif olması, tabaka boşluğu, aradaki yalıtımı malzemesi tabakalarının birbirine, elemanın diğer strüktürel elemanlara bağlantı türleri, sayıları, pencere bileşeninin alanı, duvar üzerindeki yeri, cam kalınlığı, cinsi, doğrama detayları ve duvara bağlantıları yapı elemanının toplam alanı gibi faktörler gözönünde tutulur.

12. Yapı malzemelerinin cinsine bağlı olarak yapı, duvar, tavan döşeme gibi bileşimlerinin ses geçirme kayıplarının belirlenmesinde TSE standartları uygulanır.

13. Belediyeler gerekli gördükleri yapılarda gerek iç, gerekse dış çevre gürültüsünün kontrolü için akustik rapor isteyebilirler.

14. Bitişik nizam yapılarında ortak bölme elemanları ara döşemeler, tavan ve bitişik duvarlar aracılığıyla iletilen hidrofor, asansör, ev aletleri, çöp bacaları, tesisat, radyo, televizyon ve buna benzer seslere karşı yalıtım Türk Standartları Enstitüsü'nce yayınlanmış standartlarda belirtilen değerleri sağlayacak biçimde yapılır ve aynı standartlarda öngörülen ölçme metodları ile kullanılacak yalıtımın yeterliliği belediyelerce kontrol edilir.

15. Mevcut yapılarda kullanım dışında başka amaçlarla kullanılan bina hacimlerdeki faaliyetlerden doğan ve yapı içinde diğer bölümlere iletilen seslere karşı tedbirler, bu faaliyetleri yapanlar tarafından alınır.

4.Bölüm : Diğer Gürültü Yasakları

Madde 14 - Endüstri yapıları veya işyeri sahipleri işyerlerini açma izni alırken çevreye gürültü yayma açısından kendi sınırları içerisinde makine, araç ve donatımların yapı içinde ve dışında uygun yerleştirilmesi, arazi sınırları içinde engellemeler, donatımı kılıflama ile alınacak tedbirler yapının dış duvar açıklıklarının yerinin uygun tespit edilmesi gibi tedbirleri almakla ve bunları 5. Maddede belirtilen yetkililere bildirmekle yükümlüdür.

Madde 15 - Konut bölgeleri içinde ve yakın çevresi ile gürültüye hassas diğer bölgelerde yapım işlerinde kullanılan ve Ek-1'de belirtilen gürültü çıkaran alet ve makinaların iş günlerinde 20:00 - 08:00 saatleri dışında, tatil günlerinde ise, ancak belediyelerce alınacak özel izinlerle belirlenen sürelerde kullanılması mümkündür.

Madde 16 - Şehir içi yolların ve yerleşim bölgelerinden geçen karayollarının yapım ve onarımları ile bina yıkım işlemleri sırasında doğacak gürültüleri kontrol etmek için gerekli tedbirler, gürültü yapıcıları ve ilgili kuruluşlar tarafından alınır. Bu tedbirlerle ilgili olarak gürültülü makinaların kullanımı sınırlandırılabilir.

Madde 17 - Gerek bahçeli gazino, kahvehane, diskotek, dans salonları, lunaparklar, piknik yerleri, düğün salonları, açık hava sinemaları, kulüpler, lokantalar, barlar, dükkanlar gibi kamuya açık yerlerde ve gerekse konutlar bahçe ve balkonlar, avlular gibi özel yerleşim alanlarında elektronik olarak yükseltilmiş müzik seslerinin ses seviyeleri kaynağın hemen yakınında 90 dBA'yı aşamaz. Yerleşme bölgelerinde konutlar, oteller gibi dinlenme tesisleri ve diğer hassas yapıların bulunduğu çevrelerde yayılan bu seslerin değerleri, mevcut arka plan gürültüsü düzeylerini 5 dBA'dan fazla aşamayacak biçimde kontrol altına alınır.

Madde 18 - 17. Maddede belirtilen kapalı eğlence yerlerinin dış giriş kapılarının üzerine "Dikkat: içerideki ses düzeyi devamlı duyma bozukluğuna yol açabilir" şeklinde ikaz levhaları asıldığında ve 17. Maddeye uyulduğunda gürültü düzeyleri için bir sınırlama söz konusu olamaz.

Madde 19 - Yetkili kurumlarca saatleri belirlenerek gösterilen yerler dışında, oturma veya ticaret alanlarında, yüksek sesle haykırarak ve ses yükselticisi gibi vasıtalar kullanarak satış yapmak yasaktır.

Madde 20 - Radyo televizyon setleri, müzik aletleri ve benzeri aletleri, oturma alanları ve yakın çevresi ile gürültüye hassas bölgelerde gürültü rahatsızlığı verecek şekilde 24:00 - 07:00 saatleri arasında çalmak, kamuya açık sulardaki bir deniz aracı içinde veya kamuya açık diğer alanlarda ve kamunun geçit hakkı olan alanlarda 15 metre mesafede dahi gürültü rahatsızlığı meydana getirecek şekilde çalmak, toplu taşıma araçlarında gürültü rahatsızlığına sebep olacak şekilde çalmak yasaktır.

Madde 21 - Özel mülklerde, aynı mülk sınırları içerisinde veya bitişiğinde, kamuya açık alanlarda veya kamu için geçit hakkı olan alanlarda insanların ve yapıların vibrasyon menfi etkilenme sınırının üzerinde titreşim meydana getirecek bir aracı çalıştırmak veya çalıştırılmasına izin vermek yasaktır.

Madde 22 - Oturma alanları ve yakın çevresi ile gürültüye hassas bölgelerde rahatsız edecek şekilde deniz motoru, motosiklet, veya herhangi bir motorlu aracı imal etmek, üzerinde değişiklik yapmak veya deneme çalıştırılmaları yapmak yasaktır.

Madde 23 - Göl, nehir, dere veya başka su yollarında 15 metre mesafede veya kıyının daha yakın olduğu yerlerde en yakın kıyı şeridine 70 dBA'yı ve tekne içinde 80 dBA'yı (leg) geçecek şekilde gürültü düzeyi hasıl edecek deniz motoru işletmek ve işletilmesine müsaade etmek yasaktır.

Madde 24 - Motor gücü ile çalıştırılan ve gürültü rahatsızlığı yapan model deniz motorları, model uçaklar gibi model araçları oturma alanları ve yakın çevresi ile gürültüye hassas bölgelerde ve kamu açık alanlarında 20:00-08:00 saatleri arasında çalıştırmak veya çalıştırılmasına izin vermek yasaktır.

Madde 25 - Oturma alanlarındaki yapılar içinde ve dışında; gürültü rahatsızlığına neden olacak biçimde mekanik güçlü dikiş makinesi, matkap, testere, öğütücü, çimen biçme makinası veya benzeri araçları 20:00-08:00 saatleri arasında çalıştırmak veya çalıştırılmasına izin vermek yasaktır.

Madde 26 - Lisanslı olarak işletilmelerine yetkili kurumun izni olmaksızın, patlayıcı, maytap ve benzeri şeyleri kullanma, ateşleme ve bunun sonucunda kamuya açık alanlarda, yollarda ve oturma alanlarında gürültü rahatsızlığına sebep olacak biçimde yüksek seviyede ses çıkarmak yasaktır.

Madde 27 - Yangın, hava saldırısı, soygun gibi olağan üstü durumlar ve mecburi denemeler dışında, herhangi bir yangın alarmı, soygun alarmı veya sivil savunma alarmı, siren, düdük veya benzeri olağanüstü durum sinyal aletlerinin kasten çalıştırılmaları veya çalıştırılmasına izin verilmesi, yasaktır. Olağanüstü durum sinyallerinin denenmesi saat 10:00 dan önce 20:00 den sonra olmamak şartıyla her zaman günün aynı saatinde uygulanır. Bu deneme ayda bir defadan fazla yapılamaz. Bina dışında kullanılan soygun veya yangın alarmı ile motorlu araç soygun alarmları 5 dakika için otomatik olarak ayarlanmadığı takdirde bunlara izin verilmez.

Madde 28 - Sık sık veya belirli zaman aralıkları ile sesler çıkararak gürültü rahatsızlığına sebep olan hayvanları oturma alanları ve gürültüye hassas bölgelerde bulundurmak yasaktır. Kamu hayvanat bahçeleri için bu hüküm uygulanmaz.

5.Bölüm : Çeşitli Hükümler

Madde 29 - Milli Savunma Bakanlığı'na bağlı tesislerde zorlayıcı savunma sebepleri ve milletlerarası yükümlülüklerin yerine getirilmesi söz konusu olduğunda bu yönetmelik hükümleri uygulanmayabilir.

Gürültü Verilerin Sağlanması ve Denetime Hazır Bulundurulması Mecburiyeti

Madde 30 - Yönetmelikle gürültü kaynağı olarak belirlenip, bir liste halinde yayınlanan makine, araç, gereç ve ulaşım araçları ve benzerlerini imal edenler, satanlar, kullananlar ve işletenler, yönetmelikte belirlenen en yüksek ses düzeylerini aşıp aşmadıklarının denetlenebilmesi amacı ile, düzenli gürültü ölçmelerini yaptırarak belgelendirmek zorundadır.

Denetim

Madde 31 - Bu yönetmelikle getirilen sınırlamalar ve yasaklamalara uyulup uyulmadığının denetimi, gerekli müsaadelerin verilmesi; Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın imar mevzuatları, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 1580 sayılı Belediyeler kanunu ve 3030 sayılı Büyükşehir Yönetimi Hakkındaki Kanun Hükümlerine göre yapılır. Mahallin en büyük mülki amiri ve onların yetkili kılacağı belediyeler ve köy tüzel kişilikleri tarafından tatbik edilir.

Ceza Hükümleri

Madde 32- Her kim kasten veya ihmal ile bu yönetmelik ile getirilen,

A. Madde 6'ya göre sanayi, yol ve inşaat makinalarının çalıştırılmasında, hizmete sokulması ve kullanılmasında yasaklara, şantiyeler için belirlenmiş gürültü sınırlarına uymazsa,

B. Madde 7'ye göre karayolu taşıtları ile ilgili tedbirlere, gürültü sınırlarına ve yasaklara riayet etmezse,

C. Madde 8'e göre, taşıtların iç gürültü düzeyleri için verilen sınıf değerleri aşarsa,

D. Madde 9'un 1. Fıkrasına göre uygulamayı ihlal ederse,

E. Madde 9'un 2. Fıkrasına göre banliyo ve şehirlerarası trenler, ağır ve hafif metro için verilen gürültü sınırlarını aşarsa,

F. Madde 11'e göre işyerleri için getirilen işitme sağlığı açısından düzenlemelere uymazsa,

G. Madde 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 ve 28. Göre getirilen tedbirleri almaz ve yasaklara uymazsa,

H. Madde 30'a göre gürültü verilerinin sağlanması ve denetime hazır bulundurulması mecburiyetini yerine getirmezse,

Yönetmeliği ihlal etmiş olur.

Bu durumda 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun bazı maddelerini değiştiren 3301 sayılı Kanunu ilgili hükümleri uygulanacağı gibi fabrika, atölye, işyeri ve eğlence yeri sahipleri de müesseseleri kısmen veya tamamen süreli veya süresiz olarak kapatılır.

Geçici Madde 1 - Bu yönetmelikte gürültü sınırları belirlenen araçların ve gürültü kaynağı olarak liste halinde verilen makinaların, öngörülen sınırları aşıp aşmadıklarının kontrol edilebilmesi, aşmaları halinde tedbirlerin alınabilmesi; ayrıca bu Yönetmelik doğrultusunda gerekli diğer düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla, süreye ihtiyaç duyulan hususlarda, ilgili kuruluşlara Yönetmelik hükümlerine uyulması için iş bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten başlayarak 2 (iki) yıl süre verilir. Bu süre dördüncü bölüm hükümleri için geçerli değildir.

Yürürlük

Madde 33 - Bu Yönetmelik Resmi Gazete' de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 34 - Bu Yönetmelik hükümlerini Başbakan yürütür.

 

TABLOLAR

Tablo 1 :

Taşıt Türü	Üst Gürültü Seviyesi dBA
Otomobil	75
Otobüs (Kent İçi)	85
Otobüs (Kent Dışı)	80
Ağır müteharrik araç (sürücü kabininde) ve Kamyonlar (80 km/h hızda)	85
Lokomotif içi (Dizel motorlu tam güçte ve yükle çalışırken hız 80 km/h ve pencereler kapalı iken)	85
Elektrikli tren lokomotiflerinde	80
Vagonların içinde	70

 

Tablo 2 :

Gürültüye Maruz kalının Süre (saat/gün)	Max. Gürültü Seviyesi (dBA)
7.5	80
4	90
2.	95
1	100
0.5	105
0.25	110
1/8	115

Darbe gürültülerinin üst seviyesi 140 dBA'yı aşamaz

 

Tablo 3 :

Bölge Tanımı		Temel Kriter Leq : 35 dBA-45 dBA
I. Bölge	Şehir dışı konut alanı (trafikten uzak)	0
II. Bölge	Şehir kenarı konutları	+5
	Şehir konut alanı (trafik akımına 100 m. uzaklıkta)	+10
	Şehir konut alanı, anayolları, işyerleri (trafik akımanı 60 m. uzaklıkta)	+15
III. Bölge	Şehir merkezi konut alanı, anayolları, iş yerleri (trafik akımına 20 m. uzaklıkta)	+20
IV. Bölge	Endüstri bölgesi veya ağır vasıta ve otobüslerin geçtiği anayollar	+25

 Günün Zaman Dilimi

Gündüz (06:00 - 19:00	0
Akşam (19:00 - 22:00)	-5
Gece (22:00 - 06:00	-10

Not : Gürültüye duyarlı alanlar ve gelecekte yapılacak planlamalar için temel kriter 35 dBA alınır.

 

Tablo 4 :

Gürültü Kaynağı	Leg (dBA)
	Gündüz (06:00-22:00)	Gece (22:00-06:00)
Demiryolu gürültüleri	65	55
Endüstri gürültüleri * Sürekli	65	55
* Ani	70	60
Şantiye Gürültüleri * Bina Yapımı (sürekli)	70	-
* Yol Yapımı (geçici)	75	-
* Darbe gürültüleri	100 (Lmax)	-
Havaalanları (veya bunları karşılık WECPNL değerleri)	70	60

 

Tablo 5 :

Kullanım Alanı		Kabul edilebilir ses basıncı düzeyi : Leq (dBA)
Dinleme Alanları	Tiyatro Salonları	25
	Konferans salonları	30
	Otel yatak odaları	30
	Otel restoran	35
Sağlık Yapıları	Hastaneler	35
Konutlar	Yatak odaları (şehir)	35
	Oturma odaları (şehir dışı)	40
	Oturma odaları (şehir kenarı)	45
	Oturma odaları (şehir)	60
	Servis bölümleri (mutfak, banyo)	70
Eğitim Yapıları	Derslikler, laboratuvarlar	45
	Spor salonları, yemekhane	60
Ticari Yapılar	Özel büro (uygulamalı)	50
	Genel büro (yazı, hesap bölümleri, dükkanlar)	60
Endüstri Yapıları	Fabrikalar (küçük	70
	Fabrikalar (geniş kapsamlı)	80

 

Tablo 6 :

Yapı Tipleri Gürültüye Duyarlı Faaliyet Alanı Gürültü Kaynağı ,Olan Faaliyet Alanı

Konutlar	Yatak odaları, oturma, yemek, çalışma, müzik odaları, doktor evlerinde muayene ve bakım odaları, dinlenme terasları ve avlular.	Sirkülasyon ve tesisat alanları, otoparklar, garajlar, çamaşırlık, asansörler, hidrofor, merdivenler, ev atölyeleri, müzik çalışma odaları, çocuk bahçeleri, spor alanları,
Okullar	Sınıflar, okuma odaları, konferans salonları, idare hacimleri, revir ve bakım odaları, laboratuvarlar, ana okullarında uyuma hacimleri.	Avlular ve oyun yerleri, spor salonları, atölyeler, müzik stüdyoları, mutfak ve tesisat hacimleri, otoparklar
Hastaneler	Hasta yatak odaları, bekleme hacimleri, ameliyathane, özel bakım yerleri, dinlenme alanları, koridorlar ve idare odaları.	Tesisat merkezleri, asansör, mutfak ve servis alanları, otopark ve garajlar
İdare Yapıları	Özel çalışma hacimleri	Gürültülü çalışma alanları, bilgisayar merkezleri, tesisat merkezleri, sirkülasyon alanları, kafeterya, mutfak ve diğer servis alanları, garaj ve otoparklar.
Ticaret	Özel bürolar, satış alanları, kreşler, teşhir yerleri ve lokantalar.	Gürültülü satış alanları oyun mahalleri, kafeteryalar, otopark ve garajlar, tesisat hacimleri, vb. servisler.
Oteller	Yatak odaları, dinlenme salonları, yemek salonları, toplantı salonları idare hacimleri, manzara terasları, dinlenme avlu ve bahçeleri.	Tesisat hacimleri, mutfak ve servis alanları, otopark ve garajlar, açık lokantalar, diskotek, düğün salonu ve diğer gürültülü eğlence ve spor alanları,

 

Tablo 7 :

Yeraltı İstasyonları	Leq (dBA)	Yerüstü İstasyonları	Leq (dBA)
Gişeler, merdivenler, koridorlar	55	Platformlar (platform kenarından 1.8 m.de)	70
Plastformlar (platform kenarından 1.8 m. de)		Duran - kalkan trenler	75
Duran ve kalkan trenler için	80	Çalışır durumda bekleyen trenler	65
Geçen trenler için	85
Çalışır durumda bekleyen trenler için	65
İstasyon içinde vantilasyon sistemi	55
Caddelerdeki vantilasyon şartları (9.00 m de)	55
İstasyon içinde kapalı hacimlerde bulunan acil vantilasyon fanları (22.5 m. de)	80

 

Ek-1 :

* Ek 1.deki gürültü seviyeleri için ortalama değerler verilmiştir. Bu liste Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanacak tebliğlerle genişletilir. Gürültü seviyelerinin tespiti TSE standartlarında önerilen metodlara göre yapılır.

GÜRÜLTÜ KAYNAKLARI	Gürültü seviyesi Leq dBA
Yük araçları (7.5 m. De)	85
Yolcu taşıtları (7.5 m. de)	85
Motosiklet (7.5 m. De)	80
Lokomotifler (30 m. De)	90
Dizel motorlu skreyper ve buldozer (200 - 450 kw)	120
Dizel motorlu paletli kepçeler (40 - 60 kw)	110
Dizel motorlu ekskavatör (45 - 80 kw)	105
Havalı beton kırıcı (36 kg)	110
Dizel motorlu paletli vinç	105
Dizel motorlu damperler (1.2-1.5 ton)	100
Dizel motorlu titreşimli silindir (2 - 75 kw)	110
Beton karıştırıcı	115
Beton pompası	115
Grayder	120
Kaya delgi tabancası	125
Kompresör (sabit)	115
Traktör	120
Yükleyici	115
Dişliler	95
Elektrik motorları (300 hp hız 1200 dev/dak)	105
Pompalar (300 hp hız>1600 dev/dak)	120
Fanlar (Eksenel ve radyal, 1m3 /s 4 cm H2O)	85
(kanal Profili, 1m3/s4 cm H2O)	70
Otomatik torna	85
Ark kaynağı	85
Delik işleme tezgahı	95
Havalı matkap	95
Tahta planye makinası	95
Torna tezgahı	95
Çelik levha düzleyicisi	95
Ham demir ve çelik şerit çekicisi	95
Freze tezgahı	95
Perçin açma makinası	95
Oluk açma makinası	95
Ahşap perdahlama makinası	95
Otomatik diş açma tezgahı	95
Çelik levha kesicisi	95
Elektrikli düz kaynak	105
Boru kaynak makinası	105
Elektrikli düz kaynak	105
Boru kaynak makinası	105
Elektrikli gazlı fırın veya yağlı fırın	105
Dövme çekici	105
Havalı çekiç	105
Çelik tel çemberleme makinası	105
Sarsıntılı sıkıştırma makinası	105
Havalı pres	105
Havalı perçinleme tabancası	105
Perçinleme çekici	105
Metal veya ahşap kesmek için dairesel testere	105
Havalı anahtar	105
Dökümler için havalı çapak alıcı	115
Otomatik vurmalı çekiç	115
İçten yanmalı motor testi	115
Çivileme makinası	115